Shloka 17
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
प्रणम्य सा महात्मानमुवाच विनयान्विता / चिरेण तपसा ब्रह्मन्देव्या दत्तं प्रसन्नया
Transliteration
praṇamya sā mahātmānamuvāca vinayānvitā / cireṇa tapasā brahmandevyā dattaṃ prasannayā
Translation
Sie verneigte sich vor dem großen Geist und sprach demütig: „O Brahmane, nach langer Askese hat mir die zufriedene Göttin dies gegeben.“
Word by Word
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); ‘having bowed’
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महात्मानम्the great-souled one
महात्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विनयान्विताendowed with humility
विनयान्विता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविनय-अन्वित (प्रातिपदिक; विनय + अन्वित)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘विनयेन अन्विता’ = endowed with humility
चिरेणafter a long time
चिरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; कालवाचक—‘after a long time/with long (effort)’
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
ब्रह्मन्O Brahman
ब्रह्मन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन; संबोधन (O Brahman)
देव्याby the goddess
देव्या:
Kartr (कर्ता-करणे; Agent in passive)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्ता), एकवचन; कर्तृवाचक (by the goddess)
दत्तम्given
दत्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (इदम्/तत् implied) ‘given’
प्रसन्नयाby (her) being pleased
प्रसन्नया:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘प्रसन्नया (देव्या)’ = by the pleased (goddess)