Shloka 81
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
महात्रिपुरसुन्दर्या सूर्तिस्तेजोविजृंभिता / कामाक्षीति विधात्रा तु प्रस्तुता ललितेश्वरी
Transliteration
mahātripurasundaryā sūrtistejovijṛṃbhitā / kāmākṣīti vidhātrā tu prastutā laliteśvarī
Translation
Die Gestalt der Mahātripurasundarī erstrahlt, und ihr Tejas entfaltet sich in machtvollem Glanz. Der Schöpfer (Vidhātṛ) stellte sie als „Kāmākṣī“ vor und pries sie als „Laliteśvarī“.
Word by Word
महात्रिपुरसुन्दर्याःof Mahātripurasundarī
महात्रिपुरसुन्दर्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमहā (प्रातिपदिक) + त्रिपुर (प्रातिपदिक) + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध) एकवचन; तत्पुरुष-समासः (नाम): महा-त्रिपुरसुन्दरी
स्फूर्तिःmanifestation/impulse
स्फूर्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्फूर्तिः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्तृ) एकवचन
तेजः-विजृम्भिताexpanded with radiance
तेजः-विजृम्भिता:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootतेजस् (प्रातिपदिक) + वि-√जृम्भ् (धातु) → विजृम्भित (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; past participle used adjectivally: ‘expanded by splendor’
कामाक्षीKāmākṣī
कामाक्षी:
Karta (कर्ता) / Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; बहुव्रीहिः—‘whose eyes are desire/beauty’ (name)
इतिthus
इति:
Vacana-marker (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यादि-अव्यय (quotative particle)
विधात्राby the Creator (Brahmā)
विधात्रा:
Karta (कर्ता) (agent in passive sense)
TypeNoun
Rootविधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचन; agent/instrument: ‘by the Creator’
तुindeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
प्रस्तुताwas proclaimed/introduced
प्रस्तुता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√स्तु (धातु) → प्रस्तुत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘was set forth/introduced (as a name)’
ललितेश्वरीLaliteśvarī
ललितेश्वरी:
Karta (कर्ता) / Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; नाम (proper noun)