Shloka 43
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
तत्र बालातपोद्गारे ललिता परमेश्वरी / अतितीव्रतपस्तप्त्वा सूर्यो ऽलभत तां द्युतिम्
Transliteration
tatra bālātapodgāre lalitā parameśvarī / atitīvratapastaptvā sūryo 'labhata tāṃ dyutim
Translation
Dort, als das zarte junge Sonnenlicht hervorbrach, vollzog Lalitā, die Parameśvarī, eine überaus strenge Tapas; und die Sonne erlangte jenen Glanz.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adverbial locus)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
बाल-आतप-उद्गारेin the outpouring of gentle sunlight
बाल-आतप-उद्गारे:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक) + आतप (प्रातिपदिक) + उद्गार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः बालस्य आतपस्य उद्गारः (षष्ठी-तत्पुरुष)
ललिताLalitā
ललिता:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; देवी-नाम
परम-ईश्वरीthe Supreme Goddess
परम-ईश्वरी:
सम्बोधन/कर्तृविशेषण (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (परमा च सा ईश्वरी)
अति-तीव्र-तपःvery intense austerity
अति-तीव्र-तपः:
कर्म (Object of ‘taptvā’)
TypeNoun
Rootअति (अव्यय/उपसर्गवत्) + तीव्र (प्रातिपदिक) + तपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः (अतितीव्रं तपः)
तप्त्वाhaving performed (austerity), after heating/doing tapas
तप्त्वा:
पूर्वक्रिया (Absolutive relation)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अलभतobtained
अलभत:
क्रिया
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
ताम्that
ताम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
द्युतिम्splendour, radiance
द्युतिम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootद्युतिः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन