Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति

Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā

तत्पार्श्वे तु समागत्य बद्धाञ्जलिपुटौ स्थितौ / अथ कन्दर्पवीरो ऽपि नमस्कृत्य महेश्वरीम् / व्यज्ञापयदिदं वाक्यं भक्तिनिर्भरमानसः

tatpārśve tu samāgatya baddhāñjalipuṭau sthitau / atha kandarpavīro 'pi namaskṛtya maheśvarīm / vyajñāpayadidaṃ vākyaṃ bhaktinirbharamānasaḥ

Sie traten an ihre Seite und standen dort mit gefalteten Händen im Añjali. Dann verneigte sich auch Kandarpavīra vor Mahēśvarī und trug, von Bhakti erfüllt, diese Worte vor.

तत्-पार्श्वेat her/his side
तत्-पार्श्वे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (singular); तत्पुरुषः: तस्य पार्श्वे
तुindeed / then
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक अव्यय (particle: but/indeed)
समागत्यhaving approached
समागत्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु √गम्)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having come/approached’
बद्ध-अञ्जलि-पुटौwith joined hands (in añjali)
बद्ध-अञ्जलि-पुटौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootबद्ध (कृदन्त, √बन्ध्) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (dual); तत्पुरुषः: बद्धः अञ्जलिपुटः ययोः (hands joined as a hollow)
स्थितौstood
स्थितौ:
Karta (कर्ता/State of subject)
TypeVerb
Rootस्था (धातु √स्था)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘standing’ (agreeing with implied ‘तौ’)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Sequencer)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरबोधक अव्यय (then/now)
कन्दर्प-वीरःKandarpa (Kāma), the hero
कन्दर्प-वीरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकन्दर्प (प्रातिपदिक) + वीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (singular); कर्मधारयः: कन्दर्पः एव वीरः (i.e., Kāma)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षाबोधक अव्यय (also/even)
नमस्कृत्यhaving saluted
नमस्कृत्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनमस्-√कृ (धातु √कृ with ‘नमस्’)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having saluted’
महेश्वरीम्Maheśvarī (the Great Goddess)
महेश्वरीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (singular); कर्मधारयः: महती ईश्वरी
व्यज्ञापयत्informed / submitted
व्यज्ञापयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु √ज्ञा, णिच् causative)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद; णिच्-प्रयोग
इदम्this
इदम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (singular); विशेषणम् वाक्यम्
वाक्यम्statement / words
वाक्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (singular)
भक्ति-निर्भर-मानसःwhose mind was filled with devotion
भक्ति-निर्भर-मानसः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभक्ति (प्रातिपदिक) + निर्भर (प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (singular); बहुव्रीहिः: भक्त्या निर्भरं मानसं यस्य सः