Previous Verse
Next Verse

Shloka 100

प्रत्याहारवर्णनम्

Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence

दृश्यादृश्येषु निर्देश्यं तदा तद्दुर्द्धरं वरम् / विज्ञाता न च दृश्येत वृथक्त्वेनेह सर्वशः

dṛśyādṛśyeṣu nirdeśyaṃ tadā taddurddharaṃ varam / vijñātā na ca dṛśyeta vṛthaktveneha sarvaśaḥ

Wenn man Ihn im Sichtbaren und Unsichtbaren bezeichnet, wird jene erhabene Wahrheit äußerst schwer zu fassen. Der Erkennende erscheint hier nirgends als völlig Getrenntes.

dṛśya-adṛśyeṣuin the visible and the invisible (domains)
dṛśya-adṛśyeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdṛśya (प्रातिपदिक) + adṛśya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन); द्वन्द्व-समासः (visible and invisible)
nirdeśyamthat which is to be indicated/defined
nirdeśyam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnirdeśya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन)
tadāthen
tadā:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक-अव्यय)
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); pronoun (सर्वनाम)
durddharamhard to hold/maintain; difficult
durddharam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdurddhara (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन)
varamexcellent; best
varam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvara (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन)
vijñātāthe discerner/knower
vijñātā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvi-jñātṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-अव्यय)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयार्थक-अव्यय)
dṛśyetawould be seen; should appear
dṛśyeta:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormOptative/Potential (विधिलिङ्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
vṛthaktvenaby separateness; as separate
vṛthaktvena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvṛthaktva (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
ihahere; in this context
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
FormDeictic adverb (देशवाचक-अव्यय)
sarvaśaḥin every way; entirely
sarvaśaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsarvaśaḥ (अव्यय)
FormAdverb (प्रकारवाचक-अव्यय)