Shloka 55
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
इत्थं प्रववृते युद्धं मृत्योश्च त्रासदायकम् / चतुर्थयुद्धदिवसे प्रातरा रभ्यभीषणम् / प्रहरद्वयपर्यन्तं सेनयोरुभयोरपि
Transliteration
itthaṃ pravavṛte yuddhaṃ mṛtyośca trāsadāyakam / caturthayuddhadivase prātarā rabhyabhīṣaṇam / praharadvayaparyantaṃ senayorubhayorapi
Translation
So währte der Krieg fort, so furchtbar, dass selbst der Tod Schrecken verbreitete. Am vierten Kampftag war er schon am Morgen überaus grausig und dauerte für beide Heere bis zu zwei Praharas.
Word by Word
इत्थम्thus
इत्थम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
प्रववृतेwent on / occurred
प्रववृते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वृत्त्/वृत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
युद्धम्the battle
युद्धम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अत्र कर्तृ/कर्मभावे सन्दर्भानुसारम् (युद्धं प्रववृते)
मृत्योःof death
मृत्योः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
त्रास-दायकम्terror-giving
त्रास-दायकम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रास (प्रातिपदिक) + दायक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (त्रासं ददाति इति)
चतुर्थ-युद्ध-दिवसेon the fourth day of the battle
चतुर्थ-युद्ध-दिवसे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक) + युद्ध (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (युद्धस्य चतुर्थः दिवसः)
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
कालाधिकरण (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
अभिtowards, intensely
अभि:
उपसर्ग (Preverb/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootअभि (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; दिशावाचक/समन्तात् (preverb/adverbial particle)
भीषणम्terrible
भीषणम्:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (युद्धम्) विशेषणम्
प्रहर-द्वय-पर्यन्तम्up to two watches (about six hours)
प्रहर-द्वय-पर्यन्तम्:
परिमाण/अवधि (Extent/अवधि)
TypeIndeclinable
Rootप्रहर (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययवत् प्रयोगः; द्वितीयान्त-पर्यन्त (up to the limit of...)
सेनयोःof the two armies
सेनयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन
उभयोःof both
उभयोः:
विशेषण (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), द्विवचन; (सेनयोः) विशेषणम्
अपिalso / even
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कार (emphatic/also)