Shloka 138
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
शांभवास्त्रं विसृज्यांबा महामोहास्त्रमक्षिणोत् / अस्त्रप्रत्यस्त्रधाराभिरित्थं जाते महाहवे / अस्तशैलङ्गभस्तीशो गन्तुमारभतारुणः
Transliteration
śāṃbhavāstraṃ visṛjyāṃbā mahāmohāstramakṣiṇot / astrapratyastradhārābhiritthaṃ jāte mahāhave / astaśailaṅgabhastīśo gantumārabhatāruṇaḥ
Translation
Ambā schleuderte das Śāmbhavāstra und vernichtete damit das Mahāmohāstra. In der großen Schlacht, in der Ströme von Waffe und Gegenwaffe niederprasselten, machte sich Aruṇa, der Herr des Elefanten vom Berge Asta, zum Aufbruch bereit.
Word by Word
शाम्भवास्त्रम्the Śāmbhava weapon
शाम्भवास्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशाम्भव + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शम्भोः सम्बन्धि अस्त्रम्)
विसृज्यhaving released
विसृज्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootवि-√सृज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
अम्बाMother (Ambā)
अम्बा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअम्बा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बोधनार्थे अपि (contextually ‘Mother’)
महामोहास्त्रम्the great-delusion weapon
महामोहास्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + मोह + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अक्षिणोत्destroyed, diminished
अक्षिणोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√क्षि (धातु; क्षिणोति)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अस्त्रप्रत्यस्त्रधाराभिःby streams of weapon and counter-weapon
अस्त्रप्रत्यस्त्रधाराभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्त्र + प्रति-अस्त्र + धारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (अस्त्रस्य प्रत्यस्त्रस्य धाराः)
इत्थम्thus
इत्थम्:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय
जातेwhen it had arisen/occurred
जाते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootजात (प्रातिपदिक; कृदन्त-√जन्)
Formभूतकृदन्त; सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
महाहवेin the great battle
महाहवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + आहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् आहवः)
अस्तशैलङ्गभस्तीशःlord of the elephant (or elephant-trunk) on the slope of the setting mountain
अस्तशैलङ्गभस्तीशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्त + शैल + अङ्ग + भस्ती + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (अस्तशैलस्य अङ्गे भस्ती-ईशः)
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Root√गम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive) अव्यय
आरभतbegan, undertook
आरभत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√रभ् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अरुणःAruṇa (the dawn-charioteer)
अरुणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन