Shloka 136
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
ललितां तां नमस्कृत्य बद्धाञ्जलिपुटाः स्थिताः / प्रतिकल्पं धर्मरक्षां कर्तुं मत्स्या दिजन्मभिः / ललितांबानियुक्तास्ते वैकुण्ठाय प्रतस्थिरे
Transliteration
lalitāṃ tāṃ namaskṛtya baddhāñjalipuṭāḥ sthitāḥ / pratikalpaṃ dharmarakṣāṃ kartuṃ matsyā dijanmabhiḥ / lalitāṃbāniyuktāste vaikuṇṭhāya pratasthire
Translation
Nachdem sie Lalitā verehrt hatten, standen sie mit gefalteten Händen im Añjali. Um in jedem Kalpa das Dharma zu schützen, brach Matsya zusammen mit den Dvijas (den Zweimalgeborenen), von Lalitāmbā beauftragt, nach Vaikuṇṭha auf.
Word by Word
ललिताम्Lalitā (goddess)
ललिताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
नमस्कृत्यhaving saluted
नमस्कृत्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootनमस्-√कृ (धातु; नामधातु/कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘नमस्कृत्य’ = having saluted
बद्धाञ्जलिपुटाःwith hands joined in reverence
बद्धाञ्जलिपुटाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबद्ध + अञ्जलि + पुट (प्रातिपदिक; बद्ध = कृदन्त-√बन्ध्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (बद्धः अञ्जलिपुटः येषाम्)
स्थिताःstood, remained
स्थिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्थित (प्रातिपदिक; कृदन्त-√स्था)
Formभूतकृदन्त (past participle) प्रयुक्तः क्रियार्थे; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रतिकल्पम्in every kalpa
प्रतिकल्पम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति + कल्प (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: ‘each kalpa’)
धर्मरक्षाम्protection of dharma
धर्मरक्षाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म + रक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (धर्मस्य रक्षा)
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Root√कृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive) अव्यय; प्रयोजनार्थ
मत्स्याःthe Matsyas (fish-incarnation ones)
मत्स्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमत्स्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
दिजन्मभिःwith the twice-born (brahmins)
दिजन्मभिः:
Sahakari (सहकारी/सहकारक)
TypeNoun
Rootद्वि + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (द्विजन्मा = द्विजः)
ललिताम्बाMother Lalitā
ललिताम्बा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootललिता + अम्बा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः (ललिता एव अम्बा)
नियुक्ताःappointed, commissioned
नियुक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनियुक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त-नि-√युज्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त-विशेषण
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
वैकुण्ठायto Vaikuṇṭha
वैकुण्ठाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवैकुण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; गत्यर्थे सम्प्रदान
प्रतस्थिरेset out, departed
प्रतस्थिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद