Shloka 112
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
तं मूर्धनि निमग्नेन हलेनाकृष्य वैरिणम् / कठोरं ताडनं चक्रे मुसलेनाथ पोत्रिणी
Transliteration
taṃ mūrdhani nimagnena halenākṛṣya vairiṇam / kaṭhoraṃ tāḍanaṃ cakre musalenātha potriṇī
Translation
Sie zog den Feind mit dem hala (Pflug), der in seinen Scheitel eingedrungen war, heran; dann versetzte Potriṇī ihm einen harten Schlag mit der schweren musala-Keule.
Word by Word
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (pronoun)
mūrdhanion the head
mūrdhani:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (loc. sg.)
nimagnenawith (the plough) sunk/embedded
nimagnena:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootnimagna (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसक/पुं?—अत्र ‘हलेन’ इति करणस्य विशेषणम्; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instr. sg.)
halenawith the plough
halena:
Karana (करण)
TypeNoun
Roothala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
ākṛṣyahaving dragged/pulled
ākṛṣya:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootā-kṛṣ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/त्वान्त); पूर्वक्रिया
vairiṇamthe enemy
vairiṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvairin (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
kaṭhoramhard, severe
kaṭhoram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkaṭhora (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन—ताडनम् इति विशेषणम्
tāḍanama blow, striking
tāḍanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottāḍana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
cakredid, inflicted
cakre:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट् (perfect/परोक्षभूत), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
musalenawith a pestle/club
musalena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmusala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय—अनन्तरार्थक (then)
potriṇīPotriṇī (proper name)
potriṇī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpotriṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन