Shloka 68
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
प्रचण्डेन प्रभावेण दीप्यमान इवात्मनि / स पस्पर्श नियुद्धाय खड्गमुग्रविलोचनः / कुटिलाक्षं निकटगं बभाषे पृतनापतिम्
Transliteration
pracaṇḍena prabhāveṇa dīpyamāna ivātmani / sa pasparśa niyuddhāya khaḍgamugravilocanaḥ / kuṭilākṣaṃ nikaṭagaṃ babhāṣe pṛtanāpatim
Translation
Mit gewaltiger Kraft leuchtete er, als brenne Feuer in seinem eigenen Wesen. Ugravilocana berührte sein Schwert zum Zweikampf und sprach zu dem nahen Heerführer, dem pṛtanāpati Kuṭilākṣa.
Word by Word
प्रचण्डेनby/with fierce
प्रचण्डेन:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootप्रचण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण/साधन, Instrumental), एकवचनम्; विशेषणम्
प्रभावेणby power, by might
प्रभावेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया (Instrumental), एकवचनम्
दीप्यमानःshining, blazing
दीप्यमानः:
कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Agentive qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्तः (Present Participle, Parasmaipada sense), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
इवas if, like
इव:
सम्बन्ध (Comparative marker/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (particle of comparison)
आत्मनिin himself
आत्मनि:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
पस्पर्शtouched, grasped
पस्पर्श:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
नियुद्धायfor combat, for fighting
नियुद्धाय:
सम्प्रदान (Purpose/Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootनियुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचनम्; प्रयोजनार्थे
खड्गम्sword
खड्गम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्
उग्रविलोचनःthe fierce-eyed one
उग्रविलोचनः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउग्र (प्रातिपदिक) + विलोचन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (one whose eyes are fierce), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्तृवाचक-उपनाम
कुटिलाक्षम्Kuṭilākṣa (crooked-eyed one)
कुटिलाक्षम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुटिल (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (one with crooked eyes), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
निकटगम्standing nearby, near at hand
निकटगम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनिकट (प्रातिपदिक) + ग (गम्-धातुज कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (निकटं गच्छति/निकटे गः = near-going/near-standing), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्
बभाषेspoke
बभाषे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
पृतनापतिम्the army-commander
पृतनापतिम्:
सम्प्रदान/प्रति (Addressee/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (पृतनायाः पतिः = lord of the army), पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्