Previous Verse
Next Verse

Shloka 73

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

एकादशे तु पर्याये सावर्णे वै तृतीयके / निर्वाणरतयो देवाः कामगा वै मनोजवाः

ekādaśe tu paryāye sāvarṇe vai tṛtīyake / nirvāṇaratayo devāḥ kāmagā vai manojavāḥ

Im elften Manvantara, im dritten Zyklus des Sāvarṇa, weilen die Götter in der Wonne des Nirvāṇa, gehen nach Wunsch und sind schnell wie der Geist.

ekādaśein the eleventh
ekādaśe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootekādaśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); ordinal context “in the eleventh”
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात), contrast/emphasis
paryāyein the cycle/period
paryāye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootparyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
sāvarṇein the Sāvarṇa (period)
sāvarṇe:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsāvarṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; qualifying paryāye
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis/affirmation
tṛtīyakein the third
tṛtīyake:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Roottṛtīyaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; “in the third” (section/instance)
nirvāṇaratayaḥdelighting in nirvāṇa
nirvāṇaratayaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnirvāṇa-rata (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: nirvāṇe ratāḥ
devāḥthe gods
devāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
kāmagāḥmoving at will
kāmagāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāma-ga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; tatpuruṣa: kāmena gacchanti/ yathākāmam gacchanti
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
manojavāḥswift as thought
manojavāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmano-java (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; tatpuruṣa: manasaḥ javaḥ yeṣām