Shloka 199
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
यथासूर्यस्य लोके ऽस्मिन्नुदयास्तमने स्मृते / तथा जन्मनिरोधश्च भूतानामिह दृश्यते
Transliteration
yathāsūryasya loke 'sminnudayāstamane smṛte / tathā janmanirodhaśca bhūtānāmiha dṛśyate
Translation
Wie man in dieser Welt den Aufgang und Untergang der Sonne kennt, so sieht man hier Geburt und Stillwerden (laya) der Wesen.
Word by Word
yathājust as
yathā:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमानार्थक अव्यय (correlative adverb: as/just as)
sūryasyaof the sun
sūryasya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
lokein the world
loke:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
asminin this
asmin:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्) (loke इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); सर्वनाम
udaya-astamaneat sunrise and sunset
udaya-astamane:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootudaya (प्रातिपदिक) + astamana (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमासः: उदयः च अस्तमनम् च; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), द्विवचन (Dual)
smṛtewhen (they are) remembered/considered
smṛte:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Root√smṛ (धातु) (स्मृ) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), द्विवचन (Dual); (udaya-astamane इत्यस्य विशेषणम्) 'when (they are) considered/mentioned'
tathāso / likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formतदनुरूपार्थक अव्यय (correlative: so/likewise)
janma-nirodhaḥbirth and cessation
janma-nirodhaḥ:
Karta (कर्ता) (dṛśyate इत्यस्य)
TypeNoun
Rootjanman (प्रातिपदिक) + nirodha (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमासः: जन्म च निरोधः च; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
bhūtānāmof beings
bhūtānām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्) / Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशार्थक अव्यय (adverb: here)
dṛśyateis seen / is observed
dṛśyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु) (दृश्)
Formलट् लकार (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)