Previous Verse
Next Verse

Shloka 109

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

वाचावृद्धानृषीन्विद्धि मनोः स्वायभुवस्य ये / सर्वे मन्वन्तरेद्राश्च विज्ञेयास्तुल्यलक्षणाः

vācāvṛddhānṛṣīnviddhi manoḥ svāyabhuvasya ye / sarve manvantaredrāśca vijñeyāstulyalakṣaṇāḥ

Erkenne die in der Rede alten ṛṣi, die zu Manu Svāyambhuva gehören. Und die Indras jedes Manvantara sind als von gleichen Merkmalen zu verstehen.

vācāby speech
vācā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvāc (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
vṛddhānelder, advanced
vṛddhān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvṛddha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural; agreeing with ṛṣīn
ṛṣīnsages
ṛṣīn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural
viddhiknow (you)
viddhi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन); parasmaipada
manoḥof Manu
manoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmanu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
svāyabhuvasyaof Svāyambhuva
svāyabhuvasya:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvāyambhuva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; epithet qualifying manu
yewho
ye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; relative pronoun
sarveall
sarve:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
manvantara-indrāḥManvantara-Indras (Indras in each Manvantara)
manvantara-indrāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanvantara + indra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; tatpuruṣa (ṣaṣṭhī): ‘indras of (each) manvantara’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
vijñeyāḥto be known/recognized
vijñeyāḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootjñā (धातु)
FormGerundive/necessitative (तव्यत्/यत्; here -ya), Masculine Nominative Plural; ‘to be known/recognized’
tulya-lakṣaṇāḥof similar marks/character
tulya-lakṣaṇāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottulya + lakṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; bahuvrīhi: ‘having similar characteristics’