Shloka 34
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
उपगम्याब्रवी देतान्राजा सोमः प्रचेतसः / दृष्ट्वा प्रयोजनं सत्यं लोकसंतानकारणात्
Transliteration
upagamyābravī detānrājā somaḥ pracetasaḥ / dṛṣṭvā prayojanaṃ satyaṃ lokasaṃtānakāraṇāt
Translation
Da trat der König Soma zu den Pracetas und sprach, da er den wahren Zweck erkannt hatte, um der Fortdauer der Geschöpfe in der Welt willen…
Word by Word
upagamyahaving approached
upagamya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootupa-gam (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund), पूर्वकालिक (having approached)
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
etānto these (persons)
etān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
rājāthe king
rājā:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
somaḥSoma (Moon)
somaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष्य-अपपद (apposition to rājā)
pracetasaḥO Pracetas
pracetasaḥ:
Sambodhyāḥ (सम्बोध्य)
TypeNoun
Rootpracetasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; संबोधनार्थे द्वितीया (addressed group)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund), पूर्वकालिक (having seen)
prayojanampurpose
prayojanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprayojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
satyamtrue/right
satyam:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootsatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (prayojanam)
loka-saṃtāna-kāraṇātbecause of the cause of the world's continuity/progeny
loka-saṃtāna-kāraṇāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + saṃtāna (प्रातिपदिक) + kāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (determinative)