Shloka 81
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
वर्णव्यत्यासजाताश्च ये च ताननुजीविनः / उदीच्यान्मध्यदेश्यांश्च पवतीयांस्तथैव च
Transliteration
varṇavyatyāsajātāśca ye ca tānanujīvinaḥ / udīcyānmadhyadeśyāṃśca pavatīyāṃstathaiva ca
Translation
Die aus der Vermischung der Varṇa Geborenen und jene, die von ihnen lebten; ebenso die Nordleute, die aus dem Mittelland und auch die Pavatīya.
Word by Word
वर्ण-व्यत्यास-जाताḥborn of varṇa-mixture
वर्ण-व्यत्यास-जाताḥ:
कर्तृविशेषण (Qualifier of ‘who’)
TypeAdjective
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + व्यत्यास (प्रातिपदिक) + जात (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुषसमासः ‘वर्णव्यत्यासेन जाताः’ (born from intermixture of varṇas); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन—‘ये’ इति विशेषणम्
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (and)
येwho
ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
तान्those
तान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
अनुजीविनःdependents, followers
अनुजीविनः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of ‘who’)
TypeNoun
Rootअनु-√जीव् (धातु)
Formकृदन्त—णिनि/इन्-प्रत्ययान्त (agent noun) ‘one who lives by/depends on’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन—‘ये’ इति विशेषणम्
उदीच्यान्northerners
उदीच्यान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootउदीच्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
मध्यदेश्यान्people of the middle country
मध्यदेश्यान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमध्यदेश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
पवतीयान्Pavatīya people (from Pavatī region)
पवतीयान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपवतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकार/समुच्चयार्थे (thus/likewise)
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (indeed/just)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय