Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Bhūtasarga-Prakaraṇa

Account of Elemental Creation from Avyakta to Mahat

भूतादिर्महता चैव प्रधानेनावृतो महान् / एभिरावरणैरण्डं सप्तभिः प्राकृतैर्वृतम्

bhūtādirmahatā caiva pradhānenāvṛto mahān / ebhirāvaraṇairaṇḍaṃ saptabhiḥ prākṛtairvṛtam

Das erhabene Prinzip Bhūtādi ist von Mahat und von Pradhāna umhüllt; durch diese sieben natürlichen Hüllen der Prakṛti ist das Weltenei umschlossen.

bhūta-ādiḥthe beginning/source of beings
bhūta-ādiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūta + ādi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘भूतानाम् आदिः’
mahatāby/with the Mahat (cosmic intellect)
mahatā:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter) / Puṃliṅga possible by context; Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Ekavacana (Singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction/particle)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta (emphatic particle)
pradhānenaby/with Pradhāna (primordial matter)
pradhānena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpradhāna (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Ekavacana (Singular)
āvṛtaḥcovered/enveloped
āvṛtaḥ:
Karta (कर्ता) / Viśeṣya-viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootā-√vṛ (वृञ्/वृ धातु) + kta (क्त) (कृदन्त)
FormKta-participle (past passive participle), Puṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
mahānthe great (one)
mahān:
Karta (कर्ता) / Viśeṣya (विशेष्य)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
ebhiḥby these
ebhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (pronoun), Puṃ/Napuṃ (Masculine/Neuter), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural)
āvaraṇaiḥby coverings/envelopes
āvaraṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootāvaraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural)
aṇḍamthe cosmic egg
aṇḍam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootaṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
saptabhiḥby seven
saptabhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsapta (प्रातिपदिक/संख्या)
FormNumeral adjective, Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural)
prākṛtaiḥmaterial/primordial
prākṛtaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootprākṛta (प्रातिपदिक)
FormPuṃ/Napuṃ (Masculine/Neuter), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural)
vṛtamenclosed/covered
vṛtam:
Karma (कर्म) / Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√vṛ (वृञ्/वृ धातु) + kta (क्त) (कृदन्त)
FormKta-participle (past passive participle), Napuṃsakaliṅga (Neuter), Prathamā/Dvitīyā vibhakti (Nom/Acc), Ekavacana (Singular); agrees with ‘aṇḍam’