Shloka 9
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
सप्तद्वीपसमुद्राया विस्तारो मण्डलं च यत् / इत्येतदिह संख्यातं पुराणे परिमाणतः
Transliteration
saptadvīpasamudrāyā vistāro maṇḍalaṃ ca yat / ityetadiha saṃkhyātaṃ purāṇe parimāṇataḥ
Translation
So sind Ausdehnung und Kreis der sieben Dvīpas samt ihren Ozeanen hier im Purāṇa gemäß dem Maß gezählt und dargelegt.
Word by Word
सप्त-द्वीप-समुद्रायाःof the ocean(s) (surrounding) the seven continents
सप्त-द्वीप-समुद्रायाः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsapta (प्रातिपदिक) + dvīpa (प्रातिपदिक) + samudra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative; ‘सप्तद्वीपानां समुद्रः/समुद्रसमूहः’), स्त्रीलिङ्ग (समुद्रा-रूप), षष्ठी (genitive), एकवचन
विस्तारःextent; breadth
विस्तारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvistāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मण्डलम्disk; circle
मण्डलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmaṇḍala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
यत्which; that which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
इतिthus
इति:
Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, इत्यर्थक (quotative particle)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (एतद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
संख्यातम्is enumerated; is stated
संख्यातम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√khyā (ख्या धातु)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि (past passive participle used predicatively), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘संख्यायते’ अर्थे
पुराणेin the Purāṇa
पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpurāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन
परिमाणतःin terms of measurement; by measure
परिमाणतः:
Hetu/Aspect (हेतु/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootparimāṇa (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)