Previous Verse
Next Verse

Shloka 165

अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures

सवितुर्दक्षिणं मार्गश्रिता ह्याचन्द्रतारकम् / क्रियावतां प्रसंख्यैषा ये श्मशानानि भेजिरे

saviturdakṣiṇaṃ mārgaśritā hyācandratārakam / kriyāvatāṃ prasaṃkhyaiṣā ye śmaśānāni bhejire

Auf dem südlichen Pfad des Savitṛ ruhend, bis zu Mond und Sternen reichend—dies ist die Zählung der Ritualkundigen, die die heiligen Verbrennungsstätten aufsuchten.

सवितुःof Savitṛ (the Sun)
सवितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
दक्षिणम्southern
दक्षिणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); विशेषण (adjectival)
मार्ग-श्रिताःthose who have taken to the path
मार्ग-श्रिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमार्ग (प्रातिपदिक) + श्रि (धातु) → श्रित (कृदन्त)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-समास (मार्गं श्रिताः); प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine); भूतकृदन्त (past passive participle)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
आ-चन्द्र-तारकम्up to the moon and stars
आ-चन्द्र-तारकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआ (अव्यय) + चन्द्र (प्रातिपदिक) + तारक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (आ + चन्द्रतारकम् = ‘up to the moon and stars’); द्वितीया (Accusative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषण (adjectival)
क्रियावताम्of the ritual-performers
क्रियावताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्रियावत् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine)
प्रसंख्याenumeration / count
प्रसंख्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रसंख्या (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग (Feminine)
एषाthis
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; सर्वनाम (pronoun)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative), बहुवचन, पुंलिङ्ग; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)
श्मशानानिcremation-grounds
श्मशानानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्मशान (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)
भेजिरेresorted to / went to
भेजिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद (Ātmanepada)