Previous Verse
Next Verse

Shloka 115

अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures

योजनानां सहस्राणि ऊर्द्ध्वमुत्तिष्ठते शतम् / प्रयाति भगवानाशु ब्राह्मणैरभिरक्षितः / वालखिल्यैश्च मुनिभिर्धृतार्चिः समरीचिभिः

yojanānāṃ sahasrāṇi ūrddhvamuttiṣṭhate śatam / prayāti bhagavānāśu brāhmaṇairabhirakṣitaḥ / vālakhilyaiśca munibhirdhṛtārciḥ samarīcibhiḥ

Von Brahmanen behütet und vom getragenen Glanz der Weisen Vālakhilya und Samarīci umstrahlt, steigt der Erhabene eilends empor, bis zu hunderttausend Yojanas nach oben.

yojanānāmof yojanas (distance units)
yojanānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), षष्ठीविभक्ति (6th/genitive), बहुवचन (plural)
sahasrāṇithousands
sahasrāṇi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), बहुवचन (plural)
ūrddhvamupwards
ūrddhvam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootūrddhva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable), क्रियाविशेषण (adverb)
uttiṣṭhaterises/stands up
uttiṣṭhate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootut-√sthā (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), आत्मनेपद (ātmanepada)
śatama hundred
śatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन (singular)
prayātigoes forth/proceeds
prayāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√yā (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद (parasmaipada)
bhagavānthe Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (1st/nominative), एकवचन (singular)
āśuquickly
āśu:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable), क्रियाविशेषण (adverb)
brāhmaṇaiḥby Brahmins
brāhmaṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
abhirakṣitaḥprotected/guarded
abhirakṣitaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootabhi-√rakṣ (धातु) + kta (कृत्)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
vālakhilyaiḥby the Vālakhilya sages
vālakhilyaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvālakhilya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), समुच्चयबोधक (conjunction)
munibhiḥby sages
munibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
dhṛtārciḥhaving held/borne radiance
dhṛtārciḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootdhṛta (√dhṛ + kta, कृत्) + arciṣ (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास (possessive): 'धृता अर्चिः यस्य सः'; पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
samarīcibhiḥwith uniform rays
samarīcibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsa-marīci (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास: 'समाः मरीचयः येषां ते' (with equal rays); पुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)