Shloka 17
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
तस्मिन्नरपतौ सत्रे नैमिषीयाः प्रचक्रिरे / यं गर्भं सुषुवे गङ्गा पावकाद्दीप्ततेजसम्
Transliteration
tasminnarapatau satre naimiṣīyāḥ pracakrire / yaṃ garbhaṃ suṣuve gaṅgā pāvakāddīptatejasam
Translation
In jenem Sattra des Königs begannen die Weisen von Naimisha das Yajña. Gaṅgā gebar den strahlenden Keim, entsprossen aus Pāvaka, dem heiligen Feuer.
Word by Word
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)
नरपतौin the king
नरपतौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootनरपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)
सत्रेin the sacrificial session
सत्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootसत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (singular)
नैमिषीयाःthe Naimiṣīyas (sages of Naimiṣa)
नैमिषीयाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनैमिषीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन (plural)
प्रचक्रिरेperformed / undertook
प्रचक्रिरे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); परस्मैपद
यम्which
यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (relative pronoun); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular)
गर्भम्embryo / child
गर्भम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular)
सुषुवेgave birth (to)
सुषुवे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसु + सू (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); आत्मनेपद
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)
पावकात्from Fire (Agni)
पावकात्:
अपादान (Apādāna/Ablative-source)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन (singular)
दीप्ततेजसम्of blazing splendor
दीप्ततेजसम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootदीप्त + तेजस् (प्रातिपदिक); दीप्त (कृदन्त/ppp from √दीप्) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular); विशेषण (adjective) गर्भम् इति विशेष्यस्य