Shloka 57
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
वाङ्मनः कर्मभिर्यस्माददुष्टां मां विगर्हसे / तस्मात्त्यजाम्यहमिमं देहं तात तवात्मजम्
Transliteration
vāṅmanaḥ karmabhiryasmādaduṣṭāṃ māṃ vigarhase / tasmāttyajāmyahamimaṃ dehaṃ tāta tavātmajam
Translation
Weil du mich, die Unschuldige, mit Wort, Sinn und Tat schmähst, darum, o Vater, verlasse ich, deine Tochter, diesen Leib.
Word by Word
वाक्by speech
वाक्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘वाङ्’ रूपं सन्ध्यन्ते
मनःby mind
मनः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
कर्मभिःby actions
कर्मभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
यस्मात्since/because
यस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formहेतु-अर्थे पञ्चमी-रूपम् (ablative used as causal ‘because/since’)
अदुष्टाम्(me) innocent/not wicked
अदुष्टाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (माम् इति)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विगर्हसेyou revile/censure
विगर्हसे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (present), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्; उपसर्गः ‘वि-’
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formहेतु/तस्मादर्थे पञ्चमी-रूपम् (therefore/from that reason)
त्यजामिI abandon
त्यजामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलट्-लकार (present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (देहम् इति)
देहम्body
देहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
तातO dear father
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
आत्मजम्(your) son/offspring
आत्मजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् + ज (धातु ‘जन्/ज’ भावे) → आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आत्मनः जातः)