Shloka 21
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
तस्मात्स्मृतः प्रजानां वै वत्सरः प्रपितामहः / स्थानेषु स्थानिनो ह्येते स्थानात्मानः प्रकीर्त्तिताः
Transliteration
tasmātsmṛtaḥ prajānāṃ vai vatsaraḥ prapitāmahaḥ / sthāneṣu sthānino hyete sthānātmānaḥ prakīrttitāḥ
Translation
Darum wird für die Geschöpfe der „Vatsara“ als Prapitāmaha, der höchste Ahnherr, erinnert. Diese sind in ihren jeweiligen Stätten ansässig und werden als „Wesenheit der Orte“ gepriesen.
Word by Word
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootतस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya); सर्वनाम-प्रयोगे पञ्चमी-एकवचनार्थे (ablative sense: ‘from that/therefore’)
स्मृतःis remembered/called
स्मृतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is remembered/was called’
प्रजानाम्of creatures/subjects
प्रजानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (निपात)
Formनिपात/पदार्थ-प्रत्ययक (particle; emphasis/indeed)
वत्सरःthe year
वत्सरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
प्रपितामहः(as) great-grandfather
प्रपितामहः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootप्र-पितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (उपपद/उपसर्गपूर्वक): प्र + पितामह (‘great-grandfather’)
स्थानेषुin the places/stations
स्थानेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/locative), बहुवचन
स्थानिनःthe occupants/that which abides (in a place)
स्थानिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
Formनिपात (particle; ‘for/indeed’)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन (demonstrative pronoun)
स्थानात्मानःhaving ‘place’ as their essence
स्थानात्मानः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष): ‘whose nature is place / having place as self’
प्रकीर्तिताःare proclaimed
प्रकीर्तिताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; ‘are proclaimed/are described’