Previous Verse
Next Verse

Shloka 111

अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order

सूत उवाच श्रूयता कालसद्भावः श्रुत्वा चैवावधार्यताम् / सूर्ययोनिर्निमेषादिः संख्याचक्षुः स उच्यते

sūta uvāca śrūyatā kālasadbhāvaḥ śrutvā caivāvadhāryatām / sūryayonirnimeṣādiḥ saṃkhyācakṣuḥ sa ucyate

Suta sprach: Hört das wahre Wesen der Zeit (Kāla); und nachdem ihr es gehört habt, bewahrt es fest im Geist. Aus der Sonne geboren, aus der Nimeṣa und andere Maße hervorgehen, wird sie „das Auge der Zählung“ genannt.

सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता/वक्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
श्रूयताम्let it be heard
श्रूयताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/Command), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural), कर्मणि-प्रयोग (Passive voice)
कालसद्भावःthe true nature/existence of time
कालसद्भावः:
Karma (कर्म/विषय)
TypeNoun
Rootकाल + सद्भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-viseshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (Gerund/Absolutive), ‘having heard’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
अवधार्यताम्let it be ascertained/understood
अवधार्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + धृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural), कर्मणि-प्रयोग (Passive voice)
सूर्ययोनिःhaving the Sun as source/origin
सूर्ययोनिः:
Karta (कर्ता/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootसूर्य + योनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
निमेषादिःbeginning with a blink (nimeṣa)
निमेषादिः:
Karta (कर्ता/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootनिमेष + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); तत्पुरुष (‘beginning with…’)
संख्याचक्षुःwhose ‘eye’ is number (i.e., measurable by counting)
संख्याचक्षुः:
Karta (कर्ता/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootसंख्या + चक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (चक्षुस्), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष
सःhe/that (time)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), कर्मणि-प्रयोग (Passive voice)