Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama

तौनमस्कृत्य धर्मज्ञ प्रवेष्टुं चोद्यतो ऽभवम् / स मामवेक्ष्य गामपो विशन्तं त्वरयान्वितम्

taunamaskṛtya dharmajña praveṣṭuṃ codyato 'bhavam / sa māmavekṣya gāmapo viśantaṃ tvarayānvitam

O Dharmakundiger, nachdem ich mich vor beiden verneigt hatte, war ich im Begriff einzutreten. Als der Torhüter sah, dass ich hastig hineinging, musterte er mich.

तौthose two
तौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Masculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Dual
नमस्कृत्यhaving bowed to
नमस्कृत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनमस्-√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त; ‘having saluted’
धर्मज्ञO knower of dharma
धर्मज्ञ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधर्म + ज्ञ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; address to a ‘knower of dharma’
प्रवेष्टुम्to enter
प्रवेष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), from √विश् with prefix प्र-; ‘to enter’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
उद्यतःready/intent
उद्यतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद्-यत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘ready/intent’
अभवम्I became/was
अभवम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
अवेक्ष्यhaving seen/observed
अवेक्ष्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअव-ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त; from √ईक्ष् with prefix अव-; ‘having looked at/observed’
गामपःthe attendant (gāmapaḥ)
गामपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगामप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; rare/uncertain lexeme in this context (possibly a gate-keeper/attendant)
विशन्तम्entering
विशन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formशतृ (present active participle/वर्तमानकृदन्त), Masculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; agreeing with माम्; ‘entering’
त्वरयान्वितम्hastened / with urgency
त्वरयान्वितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वरा + अन्वित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; agreeing with माम्; ‘endowed with haste’ (त्वरया अन्वितम्)