Shloka 18
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
कृतकार्यो मुदा युक्तः कैलासं प्राप्य तत्क्षणम् / ददर्श तत्र नगरीं महतीमलकाभिधम्
Transliteration
kṛtakāryo mudā yuktaḥ kailāsaṃ prāpya tatkṣaṇam / dadarśa tatra nagarīṃ mahatīmalakābhidham
Translation
Nachdem sein Werk vollbracht war und er von Freude erfüllt, erreichte er sogleich den Kailāsa und erblickte dort die große Stadt namens Alakā.
Word by Word
कृत-कार्यःhaving accomplished (his) task
कृत-कार्यः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; √कृ + क्त) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; ‘one whose task is done’
मुदाwith joy
मुदा:
करण (Instrument/means; adverbial)
TypeNoun
Rootमुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular used adverbially
युक्तःendowed (with joy)/composed
युक्तः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Root√युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; ‘joined/endowed’
कैलासम्Kailāsa
कैलासम्:
कर्म (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootप्र-√आप् (धातु)
Formल्यप् (absolutive), ‘having reached’
तत्-क्षणम्at that very moment
तत्-क्षणम्:
कालाधिकरण (Temporal adverbial)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative used adverbially ‘at that very moment’
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘saw’
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: there)
नगरīma city
नगरīm:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनगरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
महतीम्great
महतीम्:
कर्मविशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; qualifying नगरीम्
अलकाभिधम्named Alakā
अलकाभिधम्:
कर्मविशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootअलका + अभिध (प्रातिपदिक; √धा/√धि? as noun ‘named’)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; ‘named Alakā’ qualifying नगरीम्