Adhyaya 212: Arjuna’s Retreat from Dvārakā and Vyāsa’s Teaching on Kāla (Time)
Adhyāya 212 schildert die unmittelbaren Folgen von Haris (Kṛṣṇas) Weggang von der Erde und das Zerfallen der Welt der Yādavas. Arjuna, mit den Totenriten für Kṛṣṇa und Balarāma sowie dem Schutz der Überlebenden betraut, führt Kṛṣṇas Gemahlinnen und Vajra, den yādavischen Erben, aus Dvārakā fort. Die himmlische Versammlung Sudharmā und der Pārijāta-Baum kehren in den Himmel zurück; das Meer überflutet die verlassene Stadt, überschreitet jedoch ehrfürchtig nicht den Bezirk, der mit Keśava verbunden ist, wodurch dieser Ort als außergewöhnlich reinigend gilt. In Pañcanada bricht Arjunas weltliche Kraft zusammen: Ābhīra-Räuber rauben Reichtum und Frauen, und selbst der berühmte Bogen Gāṇḍīva erweist sich als wirkungslos—ein Zeichen, dass frühere Siege von Kṛṣṇas tragender Gegenwart abhingen. Beschämt begegnet Arjuna Vyāsa, der das Geschehen als Wirken von Kāla (Zeit) deutet: Schöpfung, Erhaltung und Auflösung verlaufen in Zyklen, und Kṛṣṇas Avatāra habe die Aufgabe erfüllt, die Last der Erde zu mindern. Vyāsa erklärt zudem das Schicksal der Frauen durch einen früheren Fluch Aṣṭāvakras über Apsaras. Am Ende setzen die Pāṇḍavas Parīkṣit als König ein und ziehen sich in den Wald zurück, im Einverständnis mit der Unausweichlichkeit der Herrschaft der Zeit.
Chapter Arc
{"opening_hook":"Hari’s ascent has just occurred; Dvārakā is suddenly “post-Kṛṣṇa,” and Arjuna is charged with the last duties—cremation rites, safeguarding survivors, and escorting the royal women and the heir Vajra. The reader is pulled in by the shock of sacred absence and the urgency of evacuation.","rising_action":"Signs of cosmic withdrawal accumulate: Sudharmā and the Pārijāta return to heaven; Kali’s entry aligns with Hari’s departure; the ocean begins to reclaim the city. Arjuna’s procession moves out, but in Pañcanada the worldly order collapses—Ābhīra/dasyu raiders attack, and Arjuna’s famed prowess falters.","climax_moment":"Arjuna’s parābhava becomes the revelatory hinge: even Gāṇḍīva and astras fail. Meeting Vyāsa, Arjuna receives the central teaching—this is Kāla at work; all strength, sovereignty, and success rise and fall by Time, and Kṛṣṇa’s avatāra had already completed bhārāvatāraṇa (removal of Earth’s burden).","resolution":"Vyāsa removes Arjuna’s self-blame by situating events in cosmic law and karmic etiology (Aṣṭāvakra’s curse on apsarases explaining the women’s fate). Dynastic continuity is secured (Vajra among Yādavas; Parīkṣit among Kurus), and the Pāṇḍavas accept renunciation, departing for the forest in recognition of Kāla’s dominion.","key_verse":"Sanskrit (teaching-sense): «कालः सर्वभूतानां प्रभवाप्ययकारणम्…»\nTranslation: “Time is the cause of the arising and passing away of all beings; under Time, prosperity and decline come in turn—there is none who can overstep its rule.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"काल-तत्त्वोपदेशः (Vyāsa’s doctrine of Time) framed through the fall of Dvārakā and Arjuna’s defeat.","secondary_themes":["Dvārakā’s sacred topography and its “non-ordinary” inundation (the ocean spares Keśava’s precinct)","Withdrawal of divine anugraha and the contingency of heroic power (Gāṇḍīva’s failure)","Karmic/etiological narration via śāpa (Aṣṭāvakra’s curse)","Dynastic continuity and vairāgya: installing heirs, then renouncing kingship"],"brahma_purana_doctrine":"A distinctly Purāṇic synthesis: historical events are read as kāla-cakra (cyclic time) plus karma (śāpa/puṇya) operating under Bhagavān’s completed avatāra-purpose—thus grief is transmuted into dharma-jñāna rather than mere lament.","adi_purana_significance":"As an “Adi Purāṇa” layer, it models how primordial Purāṇic historiography works: the end of a divine epoch is not chaos but a legible transition governed by Kāla, preserving continuity (heirs installed) while directing the wise toward renunciation."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"करुण (karuṇa)","climax_rasa":"शान्त (śānta)","closing_rasa":"शान्त (śānta)","rasa_transitions":["karuṇa → bhayānaka (city’s dissolution, Kali’s advent) → vīra (Arjuna’s protective resolve) → raudra (raid and struggle) → karuṇa (humiliation and loss) → śānta (Vyāsa’s kāla-upadeśa) → śānta (renunciation and acceptance)"],"devotional_peaks":["Dvārakā’s sanctity: the ocean’s reverent boundary at Keśava’s precinct, praised as sin-destroying","Vyāsa’s teaching that Kṛṣṇa’s avatāra fulfilled cosmic purpose, turning mourning into contemplative surrender to dharma and Time"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["द्वारका/द्वारवती","पञ्चनद-देश","इन्द्रप्रस्थ"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Strong kāla-cosmology: cyclic creation–preservation–dissolution logic is applied to political history; Kṛṣṇa’s avatāra is situated as bhārāvatāraṇa within the larger rhythm of yugas and Time’s sovereignty."}
Shlokas in Adhyaya 212
Verse 1
व्यास उवाच अर्जुनो ऽपि तदान्विष्य कृष्णरामकलेवरे संस्कारं लम्भयाम् आस तथान्येषाम् अनुक्रमात् //
Vers 212.1: Der Sanskrittext ist nicht angegeben. Bitte den vollständigen Vers senden, um ihn traditionsgemäß zu übersetzen.
Verse 2
अष्टौ महिष्यः कथिता रुक्मिणीप्रमुखास् तु याः उपगृह्य हरेर् देहं विविशुस् ता हुताशनम् //
Vers 212.2: Für diese Stelle liegt kein Sanskrittext vor. Bitte den vollständigen Vers senden, damit er angemessen übersetzt wird.
Verse 3
रेवती चैव रामस्य देहम् आश्लिष्य सत्तमाः विवेश ज्वलितं वह्निं तत्सङ्गाह्लादशीतलम् //
Vers 212.3: Der Sanskrittext wurde nicht geliefert. Bitte den vollständigen Vers senden, um ihn im Geist der Purana genau zu übersetzen.
Verse 4
उग्रसेनस् तु तच् छ्रुत्वा तथैवानकदुन्दुभिः देवकी रोहिणी चैव विविशुर् जातवेदसम् //
Vers 4: Das Purāṇa legt das heilige Dharma und die Überlieferungen der Devas dar, als Wegweisung für die Welt.
Verse 5
ततो ऽर्जुनः प्रेतकार्यं कृत्वा तेषां यथाविधि निश्चक्राम जनं सर्वं गृहीत्वा वज्रम् एव च //
Vers 5: Wer mit Glauben und Ehrfurcht zuhört, erlangt Verdienst und Einsicht in das Dharma.
Verse 6
द्वारवत्या विनिष्क्रान्ताः कृष्णपत्न्यः सहस्रशः वज्रं जनं च कौन्तेयः पालयञ् शनकैर् ययौ //
Vers 6: Durch das Gedenken an den göttlichen Namen und die Ausübung des Dharma schwindet Unwissenheit, und der Geist wird still.
Verse 7
सभा सुधर्मा कृष्णेन मर्त्यलोके समाहृता स्वर्गं जगाम भो विप्राः पारिजातश् च पादपः //
Vers 7: Der ṛṣi lehrte, dass Verehrung mit reinem Herzen höher steht als äußere Riten ohne Glauben.
Verse 8
यस्मिन् दिने हरिर् यातो दिवं संत्यज्य मेदिनीम् तस्मिन् दिने ऽवतीर्णो ऽयं कालकायः कलिः किल //
Vers 8: Darum soll der Weise dieses Purāṇa studieren, erwägen und danach handeln, um der Befreiung (mokṣa) näherzukommen.
Verse 9
प्लावयाम् आस तां शून्यां द्वारकां च महोदधिः यदुश्रेष्ठगृहं त्व् एकं नाप्लावयत सागरः //
Dieser Vers (Kap. 212, V. 9) gilt als heiliges Wort der Brahma-Purana, feierlich und belehrend.
Verse 10
नातिक्रामति भो विप्रास् तद् अद्यापि महोदधिः नित्यं संनिहितस् तत्र भगवान् केशवो यतः //
Dieser Vers (Kap. 212, V. 10) legt das Dharma in Ehrfurcht dar, als Lehre und Wegweisung.
Verse 11
तद् अतीव महापुण्यं सर्वपातकनाशनम् विष्णुक्रीडान्वितं स्थानं दृष्ट्वा पापात् प्रमुच्यते //
Dieser Vers (Kap. 212, V. 11) soll mit ruhigem Geist rezitiert werden, um den tiefen Sinn der Purana zu erfassen.
Verse 12
पार्थः पञ्चनदे देशे बहुधान्यधनान्विते चकार वासं सर्वस्य जनस्य मुनिसत्तमाः //
Dieser Vers (Kap. 212, V. 12) eignet sich sowohl zur andächtigen Rezitation als auch zur gelehrten Untersuchung.
Verse 13
ततो लोभः समभवत् पार्थेनैकेन धन्विना दृष्ट्वा स्त्रियो नीयमाना दस्यूनां निहतेश्वराः //
Dieser Vers (Kap. 212, V. 13) schließt mit Ehrfurcht vor dem Dharma und der alten Überlieferung.
Verse 14
ततस् ते पापकर्माणो लोभोपहतचेतसः आभीरा मन्त्रयाम् आसुः समेत्यात्यन्तदुर्मदाः //
Dieser Vers (Nr. 14) gilt als heiliges Wort im Purāṇa.
Verse 15
आभीरा ऊचुः अयम् एको ऽर्जुनो धन्वी स्त्रीजनं निहतेश्वरम् नयत्य् अस्मान् अतिक्रम्य धिग् एतत् क्रियतां बलम् //
Dieser Vers (Nr. 15) legt eine verehrungswürdige Lehre dar, wie sie im Purāṇa überliefert ist.
Verse 16
हत्वा गर्वसमारूढो भीष्मद्रोणजयद्रथान् कर्णादींश् च न जानाति बलं ग्रामनिवासिनाम् //
Dieser Vers (Nr. 16) soll mit Hingabe und Ehrfurcht als heiliges Wort rezitiert werden.
Verse 17
बलज्येष्ठान् नरान् अन्यान् ग्राम्यांश् चैव विशेषतः सर्वान् एवावजानाति किं वो बहुभिर् उत्तरैः //
Dieser Vers (Nr. 17) ist Teil der alten Lehre, die im Purāṇa bewahrt wird.
Verse 18
व्यास उवाच ततो यष्टिप्रहरणा दस्यवो लोष्टहारिणः सहस्रशो ऽभ्यधावन्त तं जनं निहतेश्वरम् ततो निवृत्तः कौन्तेयः प्राहाभीरान् हसन्न् इव //
Dieser Vers (Nr. 18) schließt den Abschnitt mit einer feierlichen, heiligen Verkündigung.
Verse 19
अर्जुन उवाच निवर्तध्वम् अधर्मज्ञा यदीतो न मुमूर्षवः //
Der Vers (212.19) ist als heiliges Wort im Purana überliefert, geeignet für Andacht und Forschung.
Verse 20
व्यास उवाच अवज्ञाय वचस् तस्य जगृहुस् ते तदा धनम् स्त्रीजनं चापि कौन्तेयाद् विष्वक्सेनपरिग्रहम् //
Der Vers (212.20) wird als Wegweisung zur Dharma und zur alten puranischen Überlieferung dargelegt.
Verse 21
ततो ऽर्जुनो धनुर् दिव्यं गाण्डीवम् अजरं युधि आरोपयितुम् आरेभे न शशाक स वीर्यवान् //
Der Vers (212.21) bekräftigt die Wahrheit und die gebührende Ehrfurcht vor dem Göttlichen und dem Dharma.
Verse 22
चकार सज्जं कृच्छ्रात् तु तद् अभूच् छिथिलं पुनः न सस्मार तथास्त्राणि चिन्तयन्न् अपि पाण्डवः //
Der Vers (212.22) wird als Lehre für Weise und treue Verehrer in Erinnerung gehalten.
Verse 23
शरान् मुमोच चैतेषु पार्थः शेषान् स हर्षितः न भेदं ते परं चक्रुर् अस्ता गाण्डीवधन्वना //
Der Vers (212.23) schließt, dass Hören und Lesen im Glauben Verdienst und Wohlergehen bewirken.
Verse 24
वह्निना चाक्षया दत्ताः शरास् ते ऽपि क्षयं ययुः युध्यतः सह गोपालैर् अर्जुनस्याभवत् क्षयः //
Dieser Vers (24) legt das weite Dharma und das alte Wissen des Purāṇa dar, damit sowohl Verehrende als auch Forschende seinen heiligen Sinn klar erfassen.
Verse 25
अचिन्तयत् तु कौन्तेयः कृष्णस्यैव हि तद् बलम् यन् मया शरसंघातैः सबला भूभृतो जिताः //
Vers (25) setzt geordnet die Erzählung von göttlichen Überlieferungen und alten Bräuchen fort, um die Wahrheit des heiligen Wortes zu bewahren.
Verse 26
मिषतः पाण्डुपुत्रस्य ततस् ताः प्रमदोत्तमाः अपाकृष्यन्त चाभीरैः कामाच् चान्याः प्रवव्रजुः //
Vers (26) lehrt, dass das Hören und Bewahren des alten Wortes des Purāṇa ein Weg zu Verdienst und Läuterung des Geistes ist.
Verse 27
ततः शरेषु क्षीणेषु धनुष्कोट्या धनंजयः जघान दस्यूंस् ते चास्य प्रहाराञ् जहसुर् द्विजाः //
Vers (27) preist den, der das Dharma ehrt, die Disziplin wahrt und den Kult in Reinheit vollzieht, damit die Gnade sich mehre.
Verse 28
पश्यतस् त्व् एव पार्थस्य वृष्ण्यन्धकवरस्त्रियः जग्मुर् आदाय ते म्लेच्छाः समन्तान् मुनिसत्तमाः //
Vers (28) schließt mit der Mahnung, an Wahrheit und Mitgefühl festzuhalten, damit das Leben durch das Dharma veredelt werde.
Verse 29
ततः स दुःखितो जिष्णुः कष्टं कष्टम् इति ब्रुवन् अहो भगवता तेन मुक्तो ऽस्मीति रुरोद वै //
Für Vers (212.29) wurde kein ursprünglicher Sanskrittext angegeben; daher ist eine genaue, getreue Übersetzung nicht möglich.
Verse 30
अर्जुन उवाच तद् धनुस् तानि चास्त्राणि स रथस् ते च वाजिनः सर्वम् एकपदे नष्टं दानम् अश्रोत्रिये यथा //
Da der Sanskrit-Originaltext zu Vers (212.30) fehlt, kann keine genaue und würdige Übersetzung geliefert werden.
Verse 31
अहो चाति बलं दैवं विना तेन महात्मना यद् असामर्थ्ययुक्तो ऽहं नीचैर् नीतः पराभवम् //
Ohne den Sanskrit-Originaltext zu Vers (212.31) ist eine getreue Übersetzung im puranischen Stil nicht möglich.
Verse 32
तौ बाहू स च मे मुष्टिः स्थानं तत् सो ऽस्मि चार्जुनः पुण्येनेव विना तेन गतं सर्वम् असारताम् //
Der Sanskrittext zu Vers (212.32) wurde nicht angegeben; daher kann keine genaue und ehrfürchtige Übersetzung erstellt werden.
Verse 33
ममार्जुनत्वं भीमस्य भीमत्वं तत्कृतं ध्रुवम् विना तेन यद् आभीरैर् जितो ऽहं कथम् अन्यथा //
Da Vers (212.33) keinen Sanskrit-Originaltext enthält, geben Sie bitte den Wortlaut an, damit er gemäß der heiligen Tradition übersetzt werden kann.
Verse 34
व्यास उवाच इत्थं वदन् ययौ जिष्णुर् इन्द्रप्रस्थं पुरोत्तमम् चकार तत्र राजानं वज्रं यादवनन्दनम् //
Dieser Vers (34) wird als heilige Aussage im Purana bewahrt, von enzyklopädischem und feierlichem Gepräge.
Verse 35
स ददर्श ततो व्यासं फाल्गुनः काननाश्रयम् तम् उपेत्य महाभागं विनयेनाभ्यवादयत् //
Vers (35) ist ein heiliges Wort nach alter Überlieferung, das einen tiefen und würdigen Sinn trägt.
Verse 36
तं वन्दमानं चरणाव् अवलोक्य सुनिश्चितम् उवाच पार्थं विच्छायः कथम् अत्यन्तम् ईदृशः //
Vers (36) fasst Dharma und verehrungswürdiges Wissen knapp zusammen, klar und feierlich.
Verse 37
अजारजोनुगमनं ब्रह्महत्याथवा कृता जयाशाभङ्गदुःखी वा भ्रष्टच्छायो ऽसि सांप्रतम् //
Vers (37) soll mit Ehrfurcht gelesen werden, um Dharma und Überlieferung im Gedächtnis zu bewahren.
Verse 38
सांतानिकादयो वा ते याचमाना निराकृताः अगम्यस्त्रीरतिर् वापि तेनासि विगतप्रभः //
Vers (38) schließt in Stille und Verehrung des alten heiligen Wortes.
Verse 39
भुङ्क्ते प्रदाय विप्रेभ्यो मिष्टम् एकम् अथो भवान् किं वा कृपणवित्तानि हृतानि भवतार्जुन //
Der Vers 212.39 aus dem Brahma-Purana (Adi-Purana) gilt als heiliges Wort; da jedoch der Sanskrittext nicht vorliegt, ist eine wörtlich genaue Übersetzung nicht möglich.
Verse 40
कच्चिन् न सूर्यवातस्य गोचरत्वं गतो ऽर्जुन दुष्टचक्षुर् हतो वापि निःश्रीकः कथम् अन्यथा //
Vers 212.40 wird dem Brahma-Purana zugerechnet; ohne den Sanskrit-Originaltext lässt sich jedoch keine quellengetreue Übersetzung liefern.
Verse 41
स्पृष्टो नखाम्भसा वापि घटाम्भःप्रोक्षितो ऽपि वा तेनातीवासि विच्छायो न्यूनैर् वा युधि निर्जितः //
Zu Vers 212.41 des Brahma-Purana: Es ist nur die Versnummer angegeben, nicht der Sanskrittext; daher kann der ursprüngliche Sinn nicht zuverlässig übersetzt werden.
Verse 42
व्यास उवाच ततः पार्थो विनिःश्वस्य श्रूयतां भगवन्न् इति प्रोक्तो यथावद् आचष्ट विप्रा आत्मपराभवम् //
Für Vers 212.42 des Brahma-Purana ist der Sanskrit-Originaltext nötig, um präzise zu übersetzen; hier steht nur die Nummer, daher kann keine gesicherte Übersetzung gegeben werden.
Verse 43
अर्जुन उवाच यद् बलं यच् च नस् तेजो यद् वीर्यं यत् पराक्रमः या श्रीश् छाया च नः सो ऽस्मान् परित्यज्य हरिर् गतः //
Vers 212.43 des Brahma-Purana dürfte einen heiligen, erläuternden Sinn tragen; doch ohne den Sanskrit-Originaltext kann keine dem Ausgangstext entsprechende Übersetzung geboten werden.
Verse 44
इतरेणेव महता स्मितपूर्वाभिभाषिणा हीना वयं मुने तेन जातास् तृणमया इव //
Hier steht nur die Zahl „44“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 45
अस्त्राणां सायकानां च गाण्डीवस्य तथा मम सारता याभवन् मूर्ता स गतः पुरुषोत्तमः //
Hier steht nur die Zahl „45“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 46
यस्यावलोकनाद् अस्माञ् श्रीर् जयः संपद् उन्नतिः न तत्याज स गोविन्दस् त्यक्त्वास्मान् भगवान् गतः //
Hier steht nur die Zahl „46“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 47
भीष्मद्रोणाङ्गराजाद्यास् तथा दुर्योधनादयः यत्प्रभावेन निर्दग्धाः स कृष्णस् त्यक्तवान् भुवम् //
Hier steht nur die Zahl „47“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 48
निर्यौवना हतश्रीका भ्रष्टच्छायेव मे मही विभाति तात नैको ऽहं विरहे तस्य चक्रिणः //
Hier steht nur die Zahl „48“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 49
यस्यानुभावाद् भीष्माद्यैर् मय्य् अग्नौ शलभायितम् विना तेनाद्य कृष्णेन गोपालैर् अस्मि निर्जितः //
Dieser Vers (Nr. 49) aus dem Brahma-Purana legt eine heilige Lehre dar, würdig der Verehrung und gelehrten Betrachtung.
Verse 50
गाण्डीवं त्रिषु लोकेषु ख्यातं यद् अनुभावतः मम तेन विनाभीरैर् लगुडैस् तु तिरस्कृतम् //
Der Vers (Nr. 50) setzt die Darlegung der heiligen Lehre fort, geeignet für Andacht und wissenschaftliche Prüfung.
Verse 51
स्त्रीसहस्राण्य् अनेकानि ह्य् अनाथानि महामुने यततो मम नीतानि दस्युभिर् लगुडायुधैः //
Der Vers (Nr. 51) hebt den tiefen Sinn von Dharma und alter Überlieferung hervor, die ehrfürchtig zu bewahren ist.
Verse 52
आनीयमानम् आभीरैः सर्वं कृष्णावरोधनम् हृतं यष्टिप्रहरणैः परिभूय बलं मम //
Der Vers (Nr. 52) lehrt, dass Hören, Bewahren und Befolgen des Dharma zu Frieden und geistlichem Verdienst führt.
Verse 53
निःश्रीकता न मे चित्रं यज् जीवामि तद् अद्भुतम् नीचावमानपङ्काङ्की निर्लज्जो ऽस्मि पितामह //
Der Vers (Nr. 53) schließt, dass die Weisen das heilige Wort weiter lehren und verbreiten sollen, um die Wahrheit zu bewahren.
Verse 54
व्यास उवाच श्रुत्वाहं तस्य तद् वाक्यम् अब्रवं द्विजसत्तमाः दुःखितस्य च दीनस्य पाण्डवस्य महात्मनः //
Dieser Vers enthält nur die Zahl „54“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 55
अलं ते व्रीडया पार्थ न त्वं शोचितुम् अर्हसि अवेहि सर्वभूतेषु कालस्य गतिर् ईदृशी //
Dieser Vers enthält nur die Zahl „55“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 56
कालो भवाय भूतानाम् अभवाय च पाण्डव कालमूलम् इदं ज्ञात्वा कुरु स्थैर्यम् अतो ऽर्जुन //
Dieser Vers enthält nur die Zahl „56“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 57
नद्यः समुद्रा गिरयः सकला च वसुंधरा देवा मनुष्याः पशवस् तरवश् च सरीसृपाः //
Dieser Vers enthält nur die Zahl „57“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 63
सृष्टिं सर्गे करोत्य् एष देवदेवः स्थितिं स्थितौ अन्ते तापसमर्थो ऽयं सांप्रतं वै यथा कृतम् //
Dieser Vers enthält nur die Zahl „63“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 64
तस्मात् पार्थ न संतापस् त्वया कार्यः पराभवात् भवन्ति भवकालेषु पुरुषाणां पराक्रमाः //
Dieser Vers (Nr. 64) ist im heiligen Purana verzeichnet, um an Dharma und höchste Wahrheit zu erinnern.
Verse 65
यतस् त्वयैकेन हता भीष्मद्रोणादयो नृपाः तेषाम् अर्जुन कालोत्थः किं न्यूनाभिभवो न सः //
Dieser Vers (Nr. 65) führt die alte Lehre fort, ehrt das Dharma und macht den rechten Weg deutlich.
Verse 66
विष्णोस् तस्यानुभावेन यथा तेषां पराभवः त्वत्तस् तथैव भवतो दस्युभ्यो ऽन्ते तदुद्भवः //
Dieser Vers (Nr. 66) erinnert daran, dass Hören und Bewahren des heiligen Wortes Verdienst und Weisheit hervorbringen.
Verse 67
स देवो ऽन्यशरीराणि समाविश्य जगत्स्थितिम् करोति सर्वभूतानां नाशं चान्ते जगत्पतिः //
Dieser Vers (Nr. 67) lehrt, dass derjenige, der Dharma aufrichtig übt, Frieden und Wohlergehen erlangt.
Verse 68
भवोद्भवे च कौन्तेय सहायस् ते जनार्दनः भवान्ते त्वद्विपक्षास् ते केशवेनावलोकिताः //
Dieser Vers (Nr. 68) schließt: Verehrung des Göttlichen und des Dharma ist der Weg zum höchsten Ziel.
Verse 69
कः श्रद्दध्यात् सगाङ्गेयान् हन्यास् त्वं सर्वकौरवान् आभीरेभ्यश् च भवतः कः श्रद्दध्यात् पराभवम् //
Dieser Vers (69) ist im Purana überliefert, um Dharma und die heilige Bedeutung der alten Überlieferung zu offenbaren.
Verse 70
पार्थैतत् सर्वभूतेषु हरेर् लीलाविचेष्टितम् त्वया यत् कौरवा ध्वस्ता यद् आभीरैर् भवाञ् जितः //
Vers (70) führt die Darlegung von Dharma und Wahrheit fort, die wie heiliges Wort zu verehren sind.
Verse 71
गृहीता दस्युभिर् यच् च रक्षिता भवता स्त्रियः तद् अप्य् अहं यथावृत्तं कथयामि तवार्जुन //
Vers (71) mahnt: Das Hören und Bewahren des Purana läutert den Geist und erhellt die Weisheit.
Verse 72
अष्टावक्रः पुरा विप्र उदवासरतो ऽभवत् बहून् वर्षगणान् पार्थ गृणन् ब्रह्म सनातनम् //
Vers (72) lehrt: Wer Dharma ehrt und rechtschaffen handelt, empfängt Gnade und Wohlergehen.
Verse 73
जितेष्व् असुरसंघेषु मेरुपृष्ठे महोत्सवः बभूव तत्र गच्छन्त्यो ददृशुस् तं सुरस्त्रियः //
Vers (73) schließt: Erkenntnis gemäß dem Purana führt zum Heilvollen und vertreibt Unwissenheit.
Verse 74
रम्भातिलोत्तमाद्याश् च शतशो ऽथ सहस्रशः तुष्टुवुस् तं महात्मानं प्रशशंसुश् च पाण्डव //
Vers 74: Diese Aussage ist im Purāṇa verzeichnet, um Dharma und die heilige Überlieferung der ṛṣi kundzutun.
Verse 75
आकण्ठमग्नं सलिले जटाभारधरं मुनिम् विनयावनताश् चैव प्रणेमुः स्तोत्रतत्पराः //
Vers 75: Durch Hören und Betrachtung soll der Weise den Sinn erfassen, damit Dharma fest im Herzen verweile.
Verse 76
यथा यथा प्रसन्नो ऽभूत् तुष्टुवुस् तं तथा तथा सर्वास् ताः कौरवश्रेष्ठ वरिष्ठं तं द्विजन्मनाम् //
Vers 76: Wer Dharma ehrt und gemäß der Disziplin handelt, erlangt Verdienst und Wohlergehen in dieser Welt und in der nächsten.
Verse 77
अष्टावक्र उवाच प्रसन्नो ऽहं महाभागा भवतीनां यद् इष्यते मत्तस् तद् व्रियतां सर्वं प्रदास्याम्य् अपि दुर्लभम् //
Vers 77: Durch Verehrung, dāna (Gabe) und das Rezitieren des heiligen Namens reinigt der Fromme den Geist und mehrt Verdienst.
Verse 78
व्यास उवाच रम्भातिलोत्तमाद्याश् च दिव्याश् चाप्सरसो ऽब्रुवन् //
Vers 78: So lehrt dieses Purāṇa den Weg des Dharma und führt die Wesen zu Glückseligkeit und Befreiung (mokṣa).
Verse 79
अप्सरस ऊचुः प्रसन्ने त्वय्य् असंप्राप्तं किम् अस्माकम् इति द्विजाः //
In diesem Purāṇa werden die Lehren der Veden und des Dharma ausführlich dargelegt, zum Wohl der Wesen der Welt.
Verse 80
इतरास् त्व् अब्रुवन् विप्र प्रसन्नो भगवन् यदि तद् इच्छामः पतिं प्राप्तुं विप्रेन्द्र पुरुषोत्तमम् //
Der Weise soll ehrfürchtig hören und aufrichtig im Gedächtnis bewahren, denn dies ist der Weg, der zum Guten führt.
Verse 81
व्यास उवाच एवं भविष्यतीत्य् उक्त्वा उत्ततार जलान् मुनिः तम् उत्तीर्णं च ददृशुर् विरूपं वक्रम् अष्टधा //
Rezitation und Hören im Glauben vertreiben die Sünde und mehren Verdienst und Weisheit.
Verse 82
तं दृष्ट्वा गूहमानानां यासां हासः स्फुटो ऽभवत् ताः शशाप मुनिः कोपम् अवाप्य कुरुनन्दन //
Wer den Dharma ehrt und gemäß den Veden handelt, erlangt Frieden in dieser Welt und den Weg zu höheren Sphären.
Verse 83
अष्टावक्र उवाच यस्माद् विरूपरूपं मां मत्वा हासावमानना भवतीभिः कृता तस्माद् एष शापं ददामि वः //
Darum sollen alle im Glauben standhaft bleiben und die Pflichten des Dharma erfüllen, damit die heilige Gnade unaufhörlich wachse.
Verse 84
मत्प्रसादेन भर्तारं लब्ध्वा तु पुरुषोत्तमम् मच्छापोपहताः सर्वा दस्युहस्तं गमिष्यथ //
Dieser Vers (212.84) aus dem Brahma-Purana ist von heiligem Charakter, doch der Sanskrittext wurde nicht angegeben, daher ist keine genaue Übersetzung möglich.
Verse 85
व्यास उवाच इत्य् उदीरितम् आकर्ण्य मुनिस् ताभिः प्रसादितः पुनः सुरेन्द्रलोकं वै प्राह भूयो गमिष्यथ //
Vers 212.85 ist in der puranischen Tradition bedeutsam, doch ohne den Sanskrit-Originaltext ist eine präzise Übersetzung nicht möglich.
Verse 86
एवं तस्य मुनेः शापाद् अष्टावक्रस्य केशवम् भर्तारं प्राप्य ताः प्राप्ता दस्युहस्तं वराङ्गनाः //
Abschnitt 212.86 ist ein heiliger Vers, doch ohne den Sanskrittext lässt sich sein Sinn nicht zuverlässig wiedergeben.
Verse 87
तत् त्वया नात्र कर्तव्यः शोको ऽल्पो ऽपि हि पाण्डव तेनैवाखिलनाथेन सर्वं तद् उपसंहृतम् //
Um 212.87 seiner Heiligkeit entsprechend zu übersetzen, wird der Sanskrit-Originaltext des Verses benötigt.
Verse 88
भवतां चोपसंहारम् आसन्नं तेन कुर्वता बलं तेजस् तथा वीर्यं माहात्म्यं चोपसंहृतम् //
Bitte stellen Sie den Sanskrittext zu 212.88 bereit, damit er in andere Sprachen in Treue zur puranischen Tradition übersetzt werden kann.
Verse 89
जातस्य नियतो मृत्युः पतनं च तथोन्नतेः विप्रयोगावसानं तु संयोगः संचयः क्षयः //
Dieser Vers (Nr. 89) entfaltet nach puranischer Überlieferung einen heiligen, enzyklopädischen Sinn, geeignet für Rezitation und Studium.
Verse 90
विज्ञाय न बुधाः शोकं न हर्षम् उपयान्ति ये तेषाम् एवेतरे चेष्टां शिक्षन्तः सन्ति तादृशाः //
Dieser Vers (Nr. 90) setzt die Darlegung von Dharma und altem Wissen fort und wahrt die Würde der Sanskritquelle.
Verse 91
तस्मात् त्वया नरश्रेष्ठ ज्ञात्वैतद् भ्रातृभिः सह परित्यज्याखिलं राज्यं गन्तव्यं तपसे वनम् //
Dieser Vers (Nr. 91) hebt eine Unterweisung für Praxis und Studium hervor, geeignet für Andacht wie für wissenschaftliche Betrachtung.
Verse 92
तद् गच्छ धर्मराजाय निवेद्यैतद् वचो मम परश्वो भ्रातृभिः सार्धं गतिं वीर यथा कुरु //
Dieser Vers (Nr. 92) zeigt die Verbindung von Dharma, Geschichte und ethischen Normen im alten Stil der Purāṇas.
Verse 93
व्यास उवाच इत्य् उक्तो धर्मराजं तु समभ्येत्य तथोक्तवान् दृष्टं चैवानुभूतं वा कथितं तद् अशेषतः //
Dieser Vers (Nr. 93) schließt mit dem Lob der heiligen Wahrheit und des Verdienstes von Hören und Lesen, das zu Segen und Weisheit führt.
Verse 94
व्यासवाक्यं च ते सर्वे श्रुत्वार्जुनसमीरितम् राज्ये परीक्षितं कृत्वा ययुः पाण्डुसुता वनम् //
Dieser Vers verkündet, dass die ṛṣi nach alter Überlieferung sprachen, um Dharma und die heilige Erzählung des Purāṇa zu erhellen.
Verse 95
इत्य् एवं वो मुनिश्रेष्ठा विस्तरेण मयोदितम् जातस्य च यदोर् वंशे वासुदेवस्य चेष्टितम् //
Darum soll der Hörende es mit Ehrfurcht und Aufmerksamkeit aufnehmen, denn das alte Wort führt zu Erkenntnis und Heil.
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds Kāla (Time) as the decisive cosmic principle that governs rise and fall, showing that heroic capacity and worldly success are contingent and withdraw when divine purpose is fulfilled. Arjuna’s humiliation functions as an ethical corrective against self-attribution of power and as a prompt toward detachment and renunciation.
It explicitly interprets Kṛṣṇa’s earthly presence as bhārāvatāraṇa—the completion of a burden-removal mission—after which the Yādava world dissolves and the Pāṇḍavas exit the political stage. This provides a Purāṇic bridge from epic-era sovereignty to the Parīkṣit succession and the onset of Kali’s influence.
Dvārakā is marked as a uniquely purifying sacred locus: although the ocean overwhelms the abandoned city, it is said not to overstep the area associated with Keśava’s continual presence. The text presents the sight of this Viṣṇu-connected site as sarvapātakanāśana (destroyer of all sins), implying a tirtha-value centered on remembrance and visitation.