Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

The Orbit of the Sun, the Measure of Day and Night, and the Sun-God’s Chariot

यदा मेषतुलयोर्वर्तते तदाहोरात्राणि समानानि भवन्ति यदा वृषभादिषु पञ्चसु च राशिषु चरति तदाहान्येव वर्धन्ते ह्रसति च मासि मास्येकैका घटिका रात्रिषु ॥ ४ ॥

yadā meṣa-tulayor vartate tadāho-rātrāṇi samānāni bhavanti yadā vṛṣabhādiṣu pañcasu ca rāśiṣu carati tadāhāny eva vardhante hrasati ca māsi māsy ekaikā ghaṭikā rātriṣu.

Wenn die Sonne durch Meṣa (Widder) und Tulā (Waage) zieht, sind Tag und Nacht gleich lang. Wenn sie durch die fünf Zeichen wandert, die mit Vṛṣabha (Stier) beginnen, werden die Tage länger, und die Nächte verkürzen sich Monat für Monat um eine ghaṭikā (eine halbe Stunde), bis in Tulā Tag und Nacht wieder gleich sind.

यदाwhen
यदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (when)
मेष-तुलयोःof Aries and Libra
मेष-तुलयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक) + तुला (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध/Genitive), द्विवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः (of Aries and Libra)
वर्ततेis present/moves (occurs)
वर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट्-लकारः, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (then)
अहः-रात्राणिdays and nights
अहः-रात्राणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक) + रात्रि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता/Nominative), बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः
समानानिequal
समानानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (अहोरात्राणि)
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
यदाwhen
यदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम्
वृषभ-आदिषुin Taurus etc.
वृषभ-आदिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण/Locative), बहुवचनम्; तत्पुरुषः (वृषभः आदिः येषु)
पञ्चसुin five
पञ्चसु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (राशिषु)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
राशिषुin the signs
राशिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण/Locative), बहुवचनम्
चरतिmoves
चरति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम्
अहानिdays (daytimes)
अहानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता/Nominative), बहुवचनम्
एवindeed/only
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः (emphasis/only)
वर्धन्तेincrease
वर्धन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृध् (धातु)
Formलट्-लकारः, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
ह्रसतिdecreases
ह्रसति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्रस् (धातु)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
मासिin a month
मासि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण/Locative), एकवचनम्
मासिmonth by month
मासि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्ति (month by month)
एक-एकाone each
एक-एका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक) + एक (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (घटिका); पुनरुक्त-समुच्चय (each single)
घटिकाa ghaṭikā (time-unit)
घटिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootघटिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता/Nominative), एकवचनम्
रात्रिषुin the nights
रात्रिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण/Locative), बहुवचनम्
Ś
Śukadeva Gosvāmī
M
Mahārāja Parīkṣit

FAQs

This verse states that when the Sun is in Aries and Libra, day and night become equal in duration.

In Canto 5, Śukadeva explains the structure and functioning of the universe, showing how time, seasons, and cosmic order operate under the Lord’s arrangement.

It encourages seeing time and seasonal rhythms as part of a higher cosmic order, supporting disciplined living (routine, balance) and remembrance that all time ultimately moves under divine governance.