Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Rahūgaṇa Meets Jaḍa Bharata: The Shaking Palanquin and the Teaching Beyond Body-Identity

अहं च योगेश्वरमात्मतत्त्व- विदां मुनीनां परमं गुरुं वै । प्रष्टुं प्रवृत्त: किमिहारणं तत् साक्षाद्धरिं ज्ञानकलावतीर्णम् ॥ १९ ॥

ahaṁ ca yogeśvaram ātma-tattva- vidāṁ munīnāṁ paramaṁ guruṁ vai praṣṭuṁ pravṛttaḥ kim ihāraṇaṁ tat sākṣād dhariṁ jñāna-kalāvatīrṇam

Ich halte dich für einen Yogeshvara, den höchsten Lehrer unter den Weisen, die die Wahrheit des Ātman kennen. Du bist zum Wohl der Menschen herabgestiegen und bist der unmittelbare Vertreter Kapiladevas—Hari selbst, der als Fülle des Wissens erscheint. Darum frage ich dich, o geistlicher Meister: Was ist in dieser Welt die sicherste Zuflucht?

ahamI
aham:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
yogeśvaramthe Lord of yoga
yogeśvaram:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—योगस्य ईश्वरः
ātma-tattva-vidāmof the knowers of the truth of the Self
ātma-tattva-vidām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक) + tattva (प्रातिपदिक) + vid (प्रातिपदिक; ‘विद्’ = जानन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; तत्पुरुषः—आत्मतत्त्वं विदन्ति ये तेषाम्
munīnāmof sages
munīnām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
paramamsupreme
paramam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (गुरुम् इति)
gurumteacher
gurum:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (indeed/emphatic particle)
praṣṭumto ask
praṣṭum:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Rootprach (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive) ‘प्रष्टुम्’ = पृच्छितुम्
pravṛttaḥhave set out/engaged
pravṛttaḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeVerb
Rootpra-vṛt (धातु)
Formभूतकालिक-कृदन्त (PPP) ‘प्रवृत्तः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः—‘engaged/has set out’
kimwhat
kim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
ihahere/in this matter
iha:
Adhikarana (अधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here/in this matter)
āraṇamreason/cause
āraṇam:
Karta/Karma (contextual)
TypeNoun
Rootāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थः—कारणम्/निमित्तम् (cause/reason)
tatthat
tat:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
sākṣātdirectly
sākṣāt:
Visheshana (विशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): प्रत्यक्षतः/directly
harimHari (Vishnu)
harim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
jñāna-kalā-avatīrṇamdescended with a portion of knowledge
jñāna-kalā-avatīrṇam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjñāna (प्रातिपदिक) + kalā (प्रातिपदिक) + ava-tṝ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘अवतीर्ण’; तत्पुरुषः—ज्ञानकलया अवतीर्णम्

As Kṛṣṇa confirms in Bhagavad-gītā :

H
Hari

FAQs

This verse identifies Lord Hari Himself as the supreme guru of the munis who know ātma-tattva, because He is the direct source of spiritual knowledge.

He highlights that genuine understanding comes by sincerely questioning the highest authority—Hari, the master of yoga and knowledge—about the true cause behind one’s condition and experience.

Instead of guessing the meaning of life’s difficulties, cultivate humble inquiry into self-realization—seeking guidance from authentic spiritual sources centered on Hari and ātma-tattva.