Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Genealogies from Yayāti’s Sons to the Yadu Dynasty; Romapāda–Ṛṣyaśṛṅga; Kārtavīryārjuna; and the Rise of Yādava Branches

सुतो धर्मरथो यस्य जज्ञे चित्ररथोऽप्रजा: । रोमपाद इति ख्यातस्तस्मै दशरथ: सखा ॥ ७ ॥ शान्तां स्वकन्यां प्रायच्छद‍ृष्यश‍ृङ्ग उवाह याम् । देवेऽवर्षति यं रामा आनिन्युर्हरिणीसुतम् ॥ ८ ॥ नाट्यसङ्गीतवादित्रैर्विभ्रमालिङ्गनार्हणै: । स तु राज्ञोऽनपत्यस्य निरूप्येष्टिं मरुत्वते ॥ ९ ॥ प्रजामदाद् दशरथो येन लेभेऽप्रजा: प्रजा: । चतुरङ्गो रोमपादात् पृथुलाक्षस्तु तत्सुत: ॥ १० ॥

suto dharmaratho yasya jajñe citraratho ’prajāḥ romapāda iti khyātas tasmai daśarathaḥ sakhā

Aus Diviratha ging Dharmaratha hervor; aus ihm Citraratha, berühmt als Romapāda. Romapāda war ohne Nachkommen, daher gab ihm sein Freund Mahārāja Daśaratha seine eigene Tochter Śāntā; und Śāntā vermählte sich mit Ṛṣyaśṛṅga. Als die Devas den Regen zurückhielten, wurde Ṛṣyaśṛṅga durch Tanz, Schauspiel, Gesang und Instrumente sowie durch Umarmungen und Verehrung von Kurtisanen aus dem Wald herbeigelockt; mit seiner Ankunft fiel Regen. Danach vollzog er für den kinderlosen Daśaratha das putreṣṭi‑Opfer, das Söhne verleiht, und Daśaratha erhielt Söhne; und Romapāda empfing durch Ṛṣyaśṛṅgas Gnade Caturaṅga, aus dem Pṛthulākṣa hervorging.

prajāmoffspring
prajām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
adātgave
adāt:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
daśarathaḥDaśaratha
daśarathaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdaśa+ratha (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
yenaby which
yena:
Karana (करण/Instrument/Means)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
lebheobtained
lebhe:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootlabh (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
aprajāḥchildless
aprajāḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Roota+prajā (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; नञ्-तत्पुरुषः
prajāḥchildren/offspring
prajāḥ:
Karma (कर्म/Object as obtained)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
caturaṅgaḥCaturaṅga (name)
caturaṅgaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootcatur+aṅga (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः ('having four limbs/parts'; name)
romapādātfrom Romapāda
romapādāt:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootromapāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
pṛthulākṣaḥPṛthulākṣa (name)
pṛthulākṣaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpṛthula+akṣa (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; कर्मधारयः ('broad-eyed'; name)
tuand/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
tat-sutaḥhis son
tat-sutaḥ:
Pradhana-nama (प्रधान-नाम/Predicate nominative)
TypeNoun
Roottad+suta (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ('his son')
D
Dharmaratha
C
Citraratha (Romapāda)
D
Daśaratha

FAQs

In this verse, Romapāda is identified as the famous name of King Citraratha within the royal genealogy described by Śukadeva Gosvāmī.

The verse states that King Daśaratha was a friend (sakhā) of Romapāda.

It highlights the value of virtuous friendship among leaders—relationships rooted in dharma can shape family and societal outcomes.