Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 12
Lord Rāmacandra’s Charity, Sītā’s Departure, and the Lord’s Return to Vaikuṇṭha
Devanagari script
अङ्गदश्चित्रकेतुश्च लक्ष्मणस्यात्मजौ स्मृतौ । तक्ष: पुष्कल इत्यास्तां भरतस्य महीपते ॥ १२ ॥
Transliteration
aṅgadaś citraketuś ca lakṣmaṇasyātmajau smṛtau takṣaḥ puṣkala ity āstāṁ bharatasya mahīpate
Translation
O Mahārāja Parīkṣit, Lakṣmaṇa hatte zwei Söhne, Aṅgada und Citraketu. Und, o König, Bharata hatte ebenfalls zwei Söhne, Takṣa und Puṣkala.
Synonyms
अङ्गदःAṅgada
अङ्गदः:
Karta (कर्ता; in apposition)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
चित्रकेतुःCitraketu
चित्रकेतुः:
Karta (कर्ता; in apposition)
TypeNoun
Rootचित्रकेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
लक्ष्मणस्यof Lakṣmaṇa
लक्ष्मणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/of)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
आत्मजौtwo sons
आत्मजौ:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootआत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, द्विवचन
स्मृतौare remembered as
स्मृतौ:
Kriya (क्रिया; predicate participle)
TypeVerb
Rootस्मृत (कृदन्त; √स्मृ धातु)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, द्विवचन; भूतकृदन्त — ‘are remembered/are said’
तक्षःTakṣa
तक्षः:
Karta (कर्ता; in naming/apposition)
TypeNoun
Rootतक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
पुष्कलःPuṣkala
पुष्कलः:
Karta (कर्ता; in naming/apposition)
TypeNoun
Rootपुष्कल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-निर्देश/उद्धरण-सूचक
आस्ताम्were (so named)
आस्ताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ); प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद; अर्थे ‘they were/they existed’ (idiomatic)
भरतस्यof Bharata
भरतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/of)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
महीपतेO king
महीपते:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootमहीपतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
Characters & Entities
L
LakṣmaṇaA
AṅgadaC
CitraketuB
BharataT
TakṣaP
PuṣkalaFAQs
This verse states that Lakṣmaṇa’s sons were Aṅgada and Citraketu.
Śukadeva Gosvāmī says that Bharata had two sons named Takṣa and Puṣkala.
They preserve sacred history (itihāsa), connect exemplary rulers to dharma, and help devotees remember the Lord’s associates and the culture centered on devotion and righteous rule.