Shloka 6
Kriyā-yoga, the Virāṭ-Puruṣa Mapping, and the Sun-God’s Monthly Expansions
एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥
etad vai pauruṣaṁ rūpaṁ bhūḥ pādau dyauḥ śiro nabhaḥ nābhiḥ sūryo ’kṣiṇī nāse vāyuḥ karṇau diśaḥ prabhoḥ
Dies ist die universale Puruṣa-Gestalt des Herrn: die Erde sind Seine Füße, der Himmel Sein Haupt, der Raum Sein Nabel; die Sonne Seine Augen, der Wind Seine Nasenlöcher, die Himmelsrichtungen Seine Ohren. Prajāpati ist Sein Zeugungsorgan, apāna (der Tod) Sein After; die Weltenhüter sind Seine Arme, der Mond Sein Geist, Yama Seine Augenbrauen. Scham ist Seine Unterlippe, Gier Seine Oberlippe; Mondschein Seine Zähne, Verblendung Sein Lächeln; die Bäume sind Seine Körperhaare und die Wolken das Haar auf Seinem Haupt.
Various aspects of material creation, such as the earth, the sun and the trees, are sustained by various limbs of the universal body of the Lord. Thus they are considered nondifferent from Him, as described in this verse, which is meant for meditation.