Shloka 4

भीमो महानसाध्यक्षो धनाध्यक्ष: सुयोधन: । सहदेवस्तु पूजायां नकुलो द्रव्यसाधने ॥ ४ ॥ गुरुशुश्रूषणे जिष्णु: कृष्ण: पादावनेजने । परिवेषणे द्रुपदजा कर्णो दाने महामना: ॥ ५ ॥ युयुधानो विकर्णश्च हार्दिक्यो विदुरादय: । बाह्लीकपुत्रा भूर्याद्या ये च सन्तर्दनादय: ॥ ६ ॥ निरूपिता महायज्ञे नानाकर्मसु ते तदा । प्रवर्तन्ते स्म राजेन्द्र राज्ञ: प्रियचिकीर्षव: ॥ ७ ॥

bhīmo mahānasādhyakṣo dhanādhyakṣaḥ suyodhanaḥ sahadevas tu pūjāyāṁ nakulo dravya-sādhane

Bhīma leitete die Küche; Suyodhana (Duryodhana) verwaltete die Schatzkammer; Sahadeva begrüßte die Gäste ehrerbietig, und Nakula beschaffte die benötigten Dinge. Arjuna diente den verehrten Ältesten; Śrī Kṛṣṇa wusch allen die Füße; Draupadī reichte die Speisen; und der großherzige Karṇa verteilte die Gaben. Auch Yuyudhāna, Vikarṇa, Hārdikya, Vidura, Bhūriśravā und andere Söhne Bāhlīkas sowie Santardana und viele weitere übernahmen im großen Opfer verschiedene Aufgaben. O bester der Könige, sie taten dies aus dem Wunsch, Mahārāja Yudhiṣṭhira zu erfreuen.

bhīmaḥBhīma
bhīmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhīma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mahānasādhyakṣaḥsuperintendent of the kitchen
mahānasādhyakṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahānasa + adhyakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; महा-नसस्य अध्यक्षः (kitchen-superintendent)
dhanādhyakṣaḥsuperintendent of treasury
dhanādhyakṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhana + adhyakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
suyodhanaḥSuyodhana (Duryodhana)
suyodhanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuyodhana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sahadevaḥSahadeva
sahadevaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsahadeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tuand/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
pūjāyāmin worship/honoring
pūjāyām:
Adhikarana (अधिकरण/Domain)
TypeNoun
Rootpūjā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
nakulaḥNakula
nakulaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnakula (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dravya-sādhanein procuring materials
dravya-sādhane:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdravya + sādhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्रव्यस्य साधने (in procuring supplies)
guru-śuśrūṣaṇein serving the elders/teacher
guru-śuśrūṣaṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootguru + śuśrūṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; गुरोः शुश्रूषणे (in service to elders/teacher)
jiṣṇuḥArjuna (Jiṣṇu)
jiṣṇuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjiṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kṛṣṇaḥKṛṣṇa
kṛṣṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pāda-avanejanein washing the feet
pāda-avanejane:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpāda + avanejana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पादानाम् अवनेजने (in washing feet)
pariveṣaṇein serving food
pariveṣaṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpariveṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
drupadajāDraupadī
drupadajā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdrupada + jā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्रुपदात् जाता (born of Drupada)
karṇaḥKarṇa
karṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dānein giving charity
dāne:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
mahāmanāḥthe magnanimous one
mahāmanāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahāmanas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (great-minded)
yuyudhānaḥYuyudhāna (Sātyaki)
yuyudhānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuyudhāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vikarṇaḥVikarṇa
vikarṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvikarṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
hārdikyaḥHārdikya (Kṛtavarmā)
hārdikyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothārdikya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vidura-ādayaḥVidura and others
vidura-ādayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvidura + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विदुरः आदिः येषाम् (Vidura and others)
bāhlīka-putrāḥsons of Bāhlīka
bāhlīka-putrāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbāhlīka + putra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
bhūri-ādyāḥBhūri and others
bhūri-ādyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūri + ādi (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूरिः आदिः येषाम् (Bhūri and others)
yewho
ye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
santardana-ādayaḥSantardana and others
santardana-ādayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsantardana + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सन्तर्दनः आदिः येषाम्
nirūpitāḥwere appointed
nirūpitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootnir-ūp (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; नियुक्ताः/विनियुक्ताः (appointed)
mahā-yajñein the great sacrifice
mahā-yajñe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā + yajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
nānā-karmasuin various tasks
nānā-karmasu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnānā (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक) + karman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; नानाविधानि कर्माणि (various duties)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
tadāthen
tadā:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
pravartanteengage / proceed
pravartante:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-vṛt (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
smaindeed (narrative particle)
sma:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootsma (अव्यय)
Formअव्यय; भूतार्थे/स्मरणार्थे निपात (particle used with past narration)
rājendraO best of kings
rājendra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; राज्ञाम् इन्द्रः (king of kings)
rājñaḥof the king
rājñaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
priya-cikīrṣavaḥwishing to please (him)
priya-cikīrṣavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpriya + cikīrṣu (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; प्रियं चिकीर्षवः (desiring to do what is pleasing)
B
Bhima
S
Suyodhana (Duryodhana)
S
Sahadeva
N
Nakula

FAQs

It describes how leading figures were assigned specific duties—kitchen, treasury, worship, and supplies—showing that sacred ceremonies are fulfilled through organized, devoted service (seva).

In the narrative, he was entrusted with overseeing wealth management for the ceremony, indicating that even rivals were engaged in practical service during Yudhiṣṭhira’s grand sacrifice.

Offer your skills—finance, cooking, logistics, or ritual support—in service to dharma and devotion, recognizing that spiritual goals are supported by responsible, organized work.