Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Duryodhana’s Envy at Yudhiṣṭhira’s Rājasūya and the Avabhṛtha Festival

श्रीराजोवाच अजातशत्रोस्तं द‍ृष्ट्वा राजसूयमहोदयम् । सर्वे मुमुदिरे ब्रह्मन् नृदेवा ये समागता: ॥ १ ॥ दुर्योधनं वर्जयित्वा राजान: सर्षय: सुरा: । इति श्रुतं नो भगवंस्तत्र कारणमुच्यताम् ॥ २ ॥

śrī-rājovāca ajāta-śatros tam dṛṣṭvā rājasūya-mahodayam sarve mumudire brahman nṛ-devā ye samāgatāḥ

Mahārāja Parīkṣit sprach: O Brāhmaṇa, wie ich von dir hörte, waren alle versammelten Könige, Weisen und Halbgötter entzückt, als sie die wunderbaren Feierlichkeiten des Rājasūya-Opfers von König Ajātaśatru Yudhiṣṭhira sahen—nur Duryodhana nicht. Bitte sage mir, mein Herr, warum es so war.

śrī-rājāthe revered king
śrī-rājā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī-rājā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपाधि
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ajāta-śatroḥof Ajātaśatru
ajāta-śatroḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roota-jāta-śatru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वा (absolutive)
rājasūya-mahodayamthe great Rājasūya occasion
rājasūya-mahodayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājasūya + mahodaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
sarveall
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
mumudirerejoiced
mumudire:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootmud (धातु)
Formलिट्, प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
brahmanO brāhmaṇa
brahman:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन
nṛ-devāḥgodlike kings
nṛ-devāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛ + deva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
yewho
ye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक
samāgatāḥassembled
samāgatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-ā-gam (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
duryodhanamDuryodhana
duryodhanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootduryodhana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
varjayitvāexcluding
varjayitvā:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvarj (धातु)
Formक्त्वा (absolutive)
rājānaḥkings
rājānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sa-ṛṣayaḥwith sages
sa-ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsa (अव्यय) + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सहार्थक
surāḥgods
surāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-सूचक
śrutamis heard
śrutam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formक्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन; भावे प्रयोग
naḥto us
naḥ:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन; एन्क्लिटिक
bhagavanO venerable one
bhagavan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन
tatrathere/in that
tatra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
kāraṇamreason
kāraṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ucyatāmlet it be stated
ucyatām:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलोट्, प्रथम-पुरुष, एकवचन, कर्मणि (passive imperative)
P
Parīkṣit
A
Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira)
D
Duryodhana

FAQs

This verse frames the question: unlike the other kings, Duryodhana was unable to feel joy at Yudhiṣṭhira’s success due to inner resentment and envy, which the sage is asked to explain in context.

King Parīkṣit is speaking, addressing Śukadeva Gosvāmī (called “O brāhmaṇa” and “O bhagavan”), asking for the reason behind Duryodhana’s different reaction.

Even when goodness and dharma prosper, envy can block one’s ability to appreciate it; cultivating humility and rejoicing in others’ welfare supports peace and spiritual progress.