Shloka 8

Kṛṣṇa Teases Rukmiṇī; Her Devotional Reply and the Lord’s Assurance

Devanagari script

सोपाच्युतं क्व‍णयती मणिनूपुराभ्यां रेजेऽङ्गुलीयवलयव्यजनाग्रहस्ता । वस्‍त्रान्तगूढकुचकुङ्कुमशोणहार- भासा नितम्बधृतया च परार्ध्यकाञ्च्या ॥ ८ ॥

Transliteration

sopācyutaṁ kvaṇayatī maṇi-nūpurābhyāṁ reje ’ṅgulīya-valaya-vyajanāgra-hastā vastrānta-gūḍha-kuca-kuṅkuma-śoṇa-hāra- bhāsā nitamba-dhṛtayā ca parārdhya-kāñcyā

Translation

Mit dem Klingen ihrer juwelenbesetzten Fußglöckchen und mit der Hand, die den cāmara hielt und mit Ringen und Armreifen geschmückt war, strahlte Königin Rukmiṇī neben Acyuta, Śrī Kṛṣṇa. Ihr Halsgeschmeide funkelte, vom kuṅkuma ihrer unter dem Sari-Ende verborgenen Brüste gerötet, und um ihre Hüften lag ein unschätzbarer Gürtel.

Synonyms

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• उप: near, towards (as preverb)
• उप: Upasarga (उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: उप (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय (preverb/adverbial particle)

• अच्युतम्: Acyuta (Krishna)
• अच्युतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अच्युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/सम्प्रदान-लक्ष्य), एकवचन

• क्वणयती: she makes (them) jingle
• क्वणयती: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्वण् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मणि-नूपुराभ्याम्: with jeweled anklets
• मणि-नूपुराभ्याम्: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक) + नूपुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मणेः नूपुरे)

• रेजे: she shone
• रेजे: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: राज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• अङ्गुलीय-वलय-व्यजन-अग्र-हस्ता: whose hand held the fan at the front, with rings and bangles
• अङ्गुलीय-वलय-व्यजन-अग्र-हस्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अङ्गुलीय (प्रातिपदिक) + वलय (प्रातिपदिक) + व्यजन (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्या हस्तः अङ्गुलीय-वलय-व्यजन-अग्रैः/अग्रे व्यजनेन सहितः)

• वस्त्रान्त-गूढ-कुच-कुङ्कुम-शोण-हार-भासा: by the radiance of the red necklace (reddened with vermilion from breasts hidden by the garment’s edge)
• वस्त्रान्त-गूढ-कुच-कुङ्कुम-शोण-हार-भासा: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: वस्त्रान्त (प्रातिपदिक) + गूढ (कृदन्त-प्रातिपदिक) + कुच (प्रातिपदिक) + कुङ्कुम (प्रातिपदिक) + शोण (प्रातिपदिक) + हार (प्रातिपदिक) + भासा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; समास-समूहः (वस्त्रान्ते गूढः कुचः; कुङ्कुमेन शोणः हारः; तस्य भासा)

• नितम्ब-धृतया: worn on the hips
• नितम्ब-धृतया: Karaṇa (करण)
• Type: Adjective
• Root: नितम्ब (प्रातिपदिक) + धृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नितम्बे धृता)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• परार्ध्य-काञ्च्या: with a very precious girdle
• परार्ध्य-काञ्च्या: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: परार्ध्य (प्रातिपदिक) + काञ्ची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; कर्मधारयः (परार्ध्या काञ्ची)

Purport

Śrīla Viśvanātha Cakravartī points out that as Queen Rukmiṇī fanned her Lord with broad strokes, the jewels and gold on her beautiful limbs resounded with her effort.

Characters & Entities

• Śrī Kṛṣṇa (Acyuta)
• Rukmiṇī

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam describe about Rukmini’s beauty when she approaches Krishna?

This verse portrays Rukmiṇī approaching Lord Kṛṣṇa with anklets softly ringing, ornaments shining, a fan in hand, and a precious girdle—depicting her graceful, devotional presence before Acyuta.

Why is Krishna addressed as ‘Acyuta’ in Bhagavatam Canto 10?

‘Acyuta’ means “infallible” or “one who never slips from His position.” The name highlights Kṛṣṇa’s unwavering divinity and reliability as the Lord whom devotees can fully trust.

How can a devotee apply this verse in modern life?

Use it for smaraṇa (devotional remembrance): meditate on approaching God with sincerity and reverence, offering one’s best—cleanliness, beauty, and service—internally as devotion, not merely external display.