Shloka 40

पद्‍भ्यां विनिर्ययौ द्रष्टुं भवान्या: पादपल्ल‍वम् । सा चानुध्यायती सम्यङ्‍मुकुन्दचरणाम्बुजम् ॥ ४० ॥ यतवाङ्‍मातृभि: सार्धं सखीभि: परिवारिता । गुप्ता राजभटै: शूरै: सन्नद्धैरुद्यतायुधै: । मृदङ्गशङ्खपणवास्तूर्यभेर्यश्च जघ्निरे ॥ ४१ ॥

padbhyāṁ viniryayau draṣṭuṁ bhavānyāḥ pāda-pallavam sā cānudhyāyatī samyaṅ mukunda-caraṇāmbujam

Rukmiṇī ging schweigend zu Fuß hinaus, um den Lotos der Füße der Göttin Bhavānī zu schauen. Doch ihr Geist war ganz im Lotos der Füße Mukundas, Śrī Kṛṣṇas, versunken.

पद्भ्याम्with (her) feet
पद्भ्याम्:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), द्विवचन
विनिर्ययौwent out
विनिर्ययौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गौ: वि-निर्-
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (infinitive); purpose
भवान्याःof Bhavānī (Pārvatī)
भवान्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
पाद-पल्लवम्the tender foot (lotus-like foot)
पाद-पल्लवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + पल्लव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: पादस्य पल्लवम्
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अनुध्यायतीmeditating upon
अनुध्यायती:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√ध्यै (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle) स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्ग: अनु-
सम्यक्properly, intently
सम्यक्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
मुकुन्द-चरणाम्बुजम्Mukunda’s lotus-feet
मुकुन्द-चरणाम्बुजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुकुन्द (प्रातिपदिक) + चरण (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृंखला: मुकुन्दस्य चरणयोः अम्बुजम्
R
Rukmiṇī
B
Bhavānī (Pārvatī)
M
Mukunda (Kṛṣṇa)

FAQs

Rukmiṇī went to Bhavānī’s temple as part of her customary worship, praying for Kṛṣṇa; yet even while honoring the goddess, her mind remained fixed on Mukunda’s lotus feet.

It means “the lotus feet of Mukunda (Kṛṣṇa),” indicating Rukmiṇī’s exclusive devotional meditation on Kṛṣṇa as the giver of liberation.

While performing duties or rituals, keep the inner focus steady on the Lord—external actions may vary, but devotion is measured by remembrance and meditation.