Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Ambikā-vana Śiva-pūjā; Nanda Saved from the Serpent; Śaṅkhacūḍa Slain

स वीक्ष्य तावनुप्राप्तौ कालमृत्यू इवोद्विजन् । विषृज्य स्त्रीजनं मूढ: प्राद्रवज्जीवितेच्छया ॥ २९ ॥

sa vīkṣya tāv anuprāptau kāla-mṛtyū ivodvijan viṣṛjya strī-janaṁ mūḍhaḥ prādravaj jīvitecchayā

Als Śaṅkhacūḍa die beiden auf sich zukommen sah wie die personifizierten Mächte von Zeit und Tod, wurde er von Angst ergriffen. Verwirrt ließ er die Frauen zurück und floh um sein Leben.

सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
तौthose two
तौ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन (Dual)
अनुप्राप्तौhaving arrived (there), having come near
अनुप्राप्तौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनु+प्र+आप् (धातु) → अनुप्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन; तौ इत्यस्य विशेषणम्
कालमृत्यूTime and Death
कालमृत्यू:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + मृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन; समासः—इतरेतर-द्वन्द्व (कालश्च मृत्युश्च)
इवas if
इव:
Upamāna-dyotaka (उपमानद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative particle)
उद्विजन्trembling, frightened
उद्विजन्:
Karta (कर्ता; participial predicate)
TypeVerb
Rootउद्+विज् (धातु) → उद्विजत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ); प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (सः इत्यस्य विशेषणम्)
विषृज्यhaving abandoned, leaving behind
विषृज्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि+सृज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
स्त्रीजनम्the womenfolk
स्त्रीजनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्त्रीणां जनः)
मूढःbewildered, foolish
मूढः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमूढ (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त from मुह्); पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सः इत्यस्य विशेषणम्
प्राद्रवत्ran away
प्राद्रवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+द्रु/द्रव् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past); परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
जीवितेच्छयाout of desire to live
जीवितेच्छया:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक) + इच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (जीवितस्य इच्छा)

FAQs

This verse shows that when a person is deluded (mūḍha) and attached to bodily life, the approach of danger feels like Time and Death themselves, provoking panic and flight rather than steady, dharmic action.

Śukadeva Gosvāmī speaks this verse while narrating the events of Kṛṣṇa’s Vraja pastimes to Mahārāja Parīkṣit.

It cautions that fear-driven self-preservation can make us abandon responsibilities and relationships; cultivating spiritual clarity and devotion reduces panic and helps one act wisely under pressure.