Shloka 2

श्रीराजोवाच कथमन्तर्जलेऽगाधे न्यगृह्णाद् भगवानहिम् । स वै बहुयुगावासं यथासीद् विप्र कथ्यताम् ॥ २ ॥

śrī-rājovāca katham antar-jale ’gādhe nyagṛhṇād bhagavān ahim sa vai bahu-yugāvāsaṁ yathāsīd vipra kathyatām

König Parīkṣit fragte: O weiser Seher, erkläre bitte, wie der Bhagavān die Schlange Kāliya in den unergründlichen Wassern der Yamunā züchtigte und wie sie dort so viele Yugas wohnen konnte.

श्री-राजाthe revered king
श्री-राजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootश्री-राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संबोधनार्थ-उपाधि सहितः (honorific epithet)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कथम्how
कथम्:
Prashna (प्रश्न/Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
अन्तः-जलेin the water (inside)
अन्तः-जले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअन्तः (अव्यय) + जल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभावसमासः
अगाधेdeep, unfathomable
अगाधे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअगाध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying अन्तर्जले)
न्यगृह्णात्seized, grasped
न्यगृह्णात्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः नि- (ny-)
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अहिम्the serpent
अहिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Nipata (निपात/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/अनुनासिक-निपात (emphatic particle)
बहु-युग-आवासम्(his) dwelling for many ages
बहु-युग-आवासम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootबहु (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक) + आवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः तत्पुरुषसमासः (many-yuga dwelling)
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Correlative)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारार्थक-अव्यय (as, how)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8th/Vocative), एकवचन
कथ्यताम्let it be told
कथ्यताम्:
Preraka (प्रेरक/Request)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive); आत्मनेपद-रूपम्
K
King Parīkṣit
Ś
Śukadeva Gosvāmī
K
Kāliya
Ś
Śrī Kṛṣṇa

FAQs

This verse introduces Parīkṣit’s inquiry: Kṛṣṇa restrained the serpent even in the deep waters, and the detailed method and divine display are explained in the surrounding narration of Canto 10, Chapter 16.

Parīkṣit wants the deeper background—how Kāliya came to reside in the Yamunā for so long and what divine purpose unfolded when the Lord confronted him.

It teaches the mood of sincere spiritual inquiry: a devotee asks not for argument, but to understand the Lord’s pastimes and the causes behind events, strengthening faith and devotion.