Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 5

Aditi’s Payo-vrata and Viṣṇu’s Promise to Appear as Her Son

Prelude to Vāmana

तं नेत्रगोचरं वीक्ष्य सहसोत्थाय सादरम् । ननाम भुवि कायेन दण्डवत् प्रीतिविह्वला ॥ ५ ॥

taṁ netra-gocaraṁ vīkṣya sahasotthāya sādaram nanāma bhuvi kāyena daṇḍavat-prīti-vihvalā

Als der Herr vor ihren Augen sichtbar wurde, erhob sich Aditi sogleich und, von transzendenter Wonne überwältigt, warf sie sich ehrfürchtig auf die Erde, ausgestreckt wie ein Stab, um Ihm ihre Ehrerbietung darzubringen.

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
नेत्रगोचरम्within sight (of the eyes)
नेत्रगोचरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनेत्रगोचर (प्रातिपदिक: नेत्र + गोचर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘नेत्रस्य गोचरः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; तम् इति विशेषण
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), उपसर्ग: वि-
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), उपसर्ग: उत्-; अर्थः ‘उत्थित्वा’
सादरम्respectfully
सादरम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसादर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन-द्वितीया/प्रथमा प्रयोगः (adverbial accusative)
ननामbowed down
ननाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदी
भुविon the ground
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भूमि/भुवि)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कायेनwith the body
कायेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
दण्डवत्prostrate (like a stick)
दण्डवत्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदण्डवत् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formउपमानवाचक अव्यय (indeclinable adverb: ‘like a staff’, i.e., prostrate)
प्रीतिwith joy/love
प्रीति:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया/षष्ठी-समासपूर्वपद; प्रीति-विह्वला इति समासे पूर्वपद
विह्वलाoverwhelmed
विह्वला:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविह्वल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; प्रीति-विह्वला इति तृतीया-तत्पुरुष/हेतुतत्पुरुषार्थे (overwhelmed due to joy)
A
Aditi
K
Kaśyapa Muni

FAQs

Daṇḍavat praṇāma means offering full prostrated obeisance—lying like a rod—showing complete humility and reverence, as Aditi does here upon seeing the venerable sage.

Because Kaśyapa is her husband and a great ṛṣi; seeing him, Aditi becomes filled with affectionate devotion and immediately honors him with respectful full-body obeisance.

Cultivate humility and gratitude—offer sincere respect to teachers, parents, and spiritual guides, and let reverence be expressed through attentive service and courteous conduct.