Shloka 8

The Future Manus and the Avatāras in Their Manvantaras

Devanagari script

विवस्वतश्च द्वे जाये विश्वकर्मसुते उभे । संज्ञा छाया च राजेन्द्र ये प्रागभिहिते तव ॥ ८ ॥

Transliteration

vivasvataś ca dve jāye viśvakarma-sute ubhe saṁjñā chāyā ca rājendra ye prāg abhihite tava

Translation

O König, Vivasvān hatte zwei Gemahlinnen, beide Töchter Viśvakarmās, Saṁjñā und Chāyā; dies habe ich dir zuvor bereits geschildert.

Synonyms

• विवस्वतः: of Vivasvān (the Sun-god)
• विवस्वतः: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: विवस्वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive), एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• द्वे: two
• द्वे: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन (two, nominative dual feminine)

• जाये: wives
• जाये: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: जाया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), द्विवचन

• विश्वकर्मसुते: (the) two daughters of Viśvakarman
• विश्वकर्मसुते: सम्बन्ध/अपादान (Apposition)
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् + सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वकर्मणः सुते = daughters of Viśvakarman)

• उभे: both
• उभे: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनामसदृश; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन (both)

• संज्ञा: Saṁjñā
• संज्ञा: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• छाया: Chāyā
• छाया: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: छाया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• राजेन्द्र: O king
• राजेन्द्र: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; कर्मधारयः (राजा एव इन्द्रः)

• ये: who (the two)
• ये: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन (who/which two)

• प्राक्: previously
• प्राक्: कालाधिकरण (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: प्राक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (formerly/before)

• अभिहिते: mentioned
• अभिहिते: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: अभि+धा (धातु) + क्त (कृदन्त) → अभिहित (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (kta); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘were mentioned’

• तव: to you/your
• तव: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th/genitive), एकवचन (your)

Characters & Entities

• Vivasvān
• Viśvakarmā
• Saṁjñā
• Chāyā
• Mahārāja Parīkṣit

FAQs

Who are Saṁjñā and Chāyā in the Srimad Bhagavatam?

They are described as the two wives of Vivasvān (the sun-god), both being daughters of Viśvakarmā.

Why does Śukadeva Gosvāmī say he has already mentioned Saṁjñā and Chāyā earlier?

Because this chapter continues a genealogical narration connected to the Manus, and Śukadeva references earlier explanations to keep the lineage account coherent for Parīkṣit.

What is a practical takeaway from this verse for modern readers?

The Bhagavatam often teaches through sacred lineages—encouraging readers to study spiritual teachings in context, with continuity and attentiveness rather than as isolated quotes.