
Mantras for Worship Beginning with the Five-Syllabled (Mantra) — Concluding Colophon (Chapter 304 end)
Diese Einheit ist vor allem durch ihr abschließendes Kolophon vertreten, das den Abschluss des Mantra-śāstra-Abschnitts über Verehrungsmantras markiert, die mit der pañcākṣarī‑Formel (fünfsilbig) beginnen. Im pädagogischen Rahmen von Agni–Vasiṣṭha fungieren solche Kapitel als rituelle Technologie: Sie kodifizieren, wie Mantra in der pūjā angewandt wird, in welcher Reihenfolge rezitiert wird und wie präzise Wortformen zu Werkzeugen des Dharma werden. Auch ohne die vollständigen Binnenverse im Auszug ist die strukturelle Funktion deutlich—dieses Kapitel bildet die Brücke von allgemeinen Mantra‑pūjā‑Protokollen zur nächsten, stärker spezialisierten Namensliturgie, in der göttliche Namen auf heilige Geographien (kṣetra/tīrtha) bezogen werden. Der Erzählfluss bewegt sich damit vom Mantra als universellem Verehrungsmittel hin zu einer ortssensiblen Praxis, die Pilgerfahrt, Darbringung und Erinnerung wechselseitig heiligt, ausgerichtet auf Verdienst und innere Läuterung.
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे पञ्चाक्षरादिपूजामन्त्रा नाम त्र्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ चतुरधिकत्रिशततमो ऽध्यायः पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामाणि अग्निर् उवाच जपन् वै पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामानि यो नरः मन्त्रजप्यादिफलभाक् तीर्थेष्वर्चादि चाक्षयम्
So endet im Agni-Mahāpurāṇa das Kapitel 304 mit dem Titel „Mantras der Verehrung, beginnend mit dem Fünfsilben-Mantra“. Nun beginnt Kapitel 305: „Die fünfundfünfzig Namen Viṣṇus“. Agni sprach: Wer diese fünfundfünfzig Namen Viṣṇus wahrhaft rezitiert, wird der Früchte der Mantra-Japa und ähnlicher Übungen teilhaft; und an den tīrthas, den heiligen Pilgerstätten, werden seine Verehrung und Opfergaben unvergänglich (akṣaya).
Verse 2
पुष्करे पुण्डरीकाक्षं गयायाञ्च गदाधरम् राघवञ्चित्रकूटे तु प्रभासे दैत्यसूदनम्
In Puṣkara soll man Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu, den Lotosäugigen) gedenken; in Gayā Gadādhara (Viṣṇu, den Keulenträger); in Citrakūṭa Rāghava (Rāma); und in Prabhāsa Daityasūdana (Viṣṇu, den Bezwinger der Dämonen).
Verse 3
जयं जयन्त्यां तद्वच्च जयन्तं हस्तिनापुरे वाराहं वर्धमाने च काश्मीरे चक्रपाणिनम्
In Jayantī soll man (Viṣṇu als) Jaya gedenken; ebenso in Hastināpura (als) Jayanta. In Vardhamāna (als) Varāha; und in Kāśmīra (als) Cakrapāṇi, den Träger des Diskus (cakra).
Verse 4
जनार्दनञ्च कुब्जाम्रे मथुरायाञ्च केशवम् कुब्जाम्रके हृषीकेशं गङ्गाद्वारे जटाधरम्
In Kubjāmra (Kubjāmraka) soll man ihn als Janārdana verehren und im Gedächtnis halten; in Mathurā als Keśava; in Kubjāmraka als Hṛṣīkeśa; und in Gaṅgādvāra (Haridvāra) als Jaṭādhara.
Verse 5
शालग्रामे महायोगं हरिं गोबर्धनाचले पिण्डारके चतुर्वाहुं शङ्खोद्धारे च शङ्खिनम्
In Śālagrāma soll man Hari als den Großen Yogin (Mahāyogin) betrachten; auf dem Govardhana-Berg (betrachte man) Hari; in Piṇḍāraka den Vierarmigen (Caturvāhu); und in Śaṅkhoddhāra den muscheltragenden Herrn, Śaṅkhin.
Verse 6
वामनञ्च कुरुक्षेत्रे यमुनायां त्रिविक्रमम् विश्वेश्वरं तथा शोणे कपिलं पूर्वसागरे
In Kurukṣetra soll man Vāmana verehren und im Gedächtnis halten; an der Yamunā Trivikrama; ebenso am Fluss Śoṇa Viśveśvara; und am Östlichen Ozean Kapila.
Verse 7
विष्णुं महोदधौ विद्याद्गङ्गासागरसङ्गमे वनमालञ्च किष्किन्ध्यां देवं रैवतकं विदुः
Man soll Viṣṇu im Großen Ozean erkennen, am Zusammenfluss, wo die Gaṅgā ins Meer mündet; und Vanamālā in Kiṣkindhā erkennen. Die Weisen wissen, dass die dort waltende Gottheit Raivataka heißt.
Verse 8
काशीतटे महायोगं विरजायां रिपुञ्जयम् विशाखयूपे ह्य् अजितन्नेपाले लोकभावनम्
Am Ufer von Kāśī befindet sich das Tīrtha namens Mahāyoga; in Virajā das Ripunjaya, der Bezwinger der Feinde; bei Viśākhayūpa wahrlich Ajita, der Unbesiegbare; und in Nepal Lokabhāvana, der Wohltäter der Welt.
Verse 9
द्वारकायां विद्धि कृष्णं मन्दरे मधुसूदनम् लोकाकुले रिपुहरं शालग्रामे हरिं स्मरेत्
Wisse: Kṛṣṇa ist in Dvārakā; Madhusūdana auf dem Berge Mandara; der Feindvernichter inmitten des Weltgetümmels; und in Śālagrāma soll man Hari gedenken.
Verse 10
पुरुषं पूरुषवटे विमले च जगत्प्रभुं अनन्तं सैन्धवारण्ये दण्डके शार्ङ्गधारिणम्
Bei Pūruṣa-vaṭa soll man der Höchsten Person gedenken; bei Vimala des Herrn des Universums; im Saindhava-Wald Ananta; und in Daṇḍaka des Bogen-Trägers (Śārṅgadhārin, d. h. Viṣṇu).
Verse 11
उत्पलावर्तके शौरीं नर्मदायां श्रियः पतिं दामोदरं रैवतके नन्दायां जलशायिनं
In Utpalāvartaka soll man Śaurī gedenken; an der Narmadā Śriyaḥpati, den Herrn Lakṣmīs; in Raivataka Dāmodara; und in Nandā den Herrn, der auf den Wassern ruht (Jalaśāyin).
Verse 12
गोपीश्वरञ्च सिन्ध्वव्धौ माहेन्द्रे चाच्युतं विटुः सहाद्रौ देवदेवेशं वैकुण्ठं मागधे वने
Im Sindhu-Ozean kennt man Ihn als Gopīśvara; auf dem Berge Māhendra als Acyuta; auf Sahya (dem Sahyādri-Gebirge) als Devadeveśa; und im Wald von Magadha als Vaikuṇṭha.
Verse 13
सर्वपापहरं विन्ध्ये औड्रे तु पुरुषोत्तमम् आत्मानं हृदये विद्धि जपतां भुक्तिमुक्तिदम्
In der Vindhya-Region ist die heilige Stätte des «Tilgers aller Sünden»; und in Odra ist Purushottama. Wisse das Selbst (Ātman) im Herzen wohnend—den Japa-Übenden verleiht diese Übung sowohl weltlichen Genuss als auch Befreiung.
Verse 14
वटे वटे वैश्रवणं चत्वरे चत्वरे शिवम् पर्वते पर्वते रामं सर्वत्र मधुसूदनं
Bei jedem Banyanbaum gedenke Vaiśravaṇa (Kubera); auf jedem öffentlichen Platz gedenke Śiva; auf jedem Berg gedenke Rāma; und überall gedenke Madhusūdana (Viṣṇu).
Verse 15
नरं भूमौ तथा व्योम्नि वशिष्ठे गरुडध्वजम् वासुदेवञ्च सर्वत्र संस्मरन् भुक्तिमुक्तिभाक्
O Vasiṣṭha, ein Mensch—sei er auf Erden oder im Himmel—der überall unablässig Vāsudeva gedenkt, dessen Banner Garuḍa trägt, wird teilhaft sowohl weltlicher Genüsse als auch der Befreiung (mokṣa).
Verse 16
नामान्येतानि विष्णीश् च जप्त्वा सर्वमवाप्नुयात् क्षेत्रेष्वेतेषु यत् श्राद्धं दानं जप्यञ्च तर्पणम्
Wer diese Namen Viṣṇus und des Herrn rezitiert, erlangt jedes gewünschte Ergebnis. Welche śrāddha-Handlung, Gabe (dāna), Mantra-Wiederholung (japa) und Libationsopfer (tarpaṇa) auch immer in diesen heiligen Stätten (kṣetra) vollzogen werden, sie tragen ihre volle Frucht.
Verse 17
तत्सर्वं कोटिगुणितं मृतो ब्रह्ममयो भवेत् यः पठेत् शृणुयाद्वापि निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात्
All dieses Verdienst wird um ein koṭi vervielfacht; und nach dem Tod wird er der Natur Brahmans teilhaft. Wer es rezitiert oder auch nur hört, wird gereinigt und erlangt den Himmel (svarga).
Its function is to close a pañcākṣarī-based pūjā-mantra module, preparing the reader for a more enumerative nāma-liturgy that operationalizes japa through cataloged divine epithets.
By treating mantra as a disciplined method (vidhi) rather than sentiment alone, it frames correct recitation and worship as purificatory action that supports both dharmic outcomes and inward steadiness conducive to mukti.