Adhyaya 285

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगो नाम चतुरशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः कल्पसागरः धन्वन्तरिर् उवाच कल्पाम्मृत्युञ्चयान्वक्ष्ये ह्य् आयुर्दान्रोगसर्दनान् त्रिशती रोगहा सेव्या मध्वाज्यत्रिफलामृता

So endet im Agni-Mahāpurāṇa das zweihundertvierundachtzigste Kapitel mit dem Titel „Die vollendete Rezeptur namens Wiederbeleber der Toten“. Nun beginnt das zweihundertfünfundachtzigste Kapitel „Ozean der Rezepturen (Kalpasāgara)“. Dhanvantari sprach: „Wahrlich, ich werde die Mṛtyuñjaya‑Zubereitungen lehren—die den Tod bezwingen, langes Leben verleihen und Krankheiten vernichten. Die ‘Triśatī’ ist als krankheitsvertreibendes Heilmittel zu verwenden—bereitet mit Honig, Ghee und Triphalā, gleichsam zu amṛta geworden.“

Verse 2

पलं पलार्धं कर्षं वा त्रिफलां सकलां तथा बिल्वतैलस्य नस्यञ्च मासं पञ्चशती कविः

Triphalā, in voller Menge genommen, kann in Dosen von einem Pala, einem halben Pala oder einem Karṣa verabreicht werden. Ebenso soll die Nasentherapie (nasya) mit Bilva-Öl einen Monat lang fortgesetzt werden; diese Vorschrift wird, so die gelehrte Autorität, in fünfhundert Versen gelehrt.

Verse 3

रोगापमृत्युबलिजित् तिलं भल्लातकं तथा पञ्चाङ्गं वाकूचीचूणं षण्मासं खदिरोदकैः

Sesam, Bhallātaka und eine fünfteilige Zubereitung sollen zusammen mit Vākūcī-Pulver sechs Monate lang mit einem Dekokt aus Khadira eingenommen werden; man sagt, dies besiege Krankheit, vorzeitigen Tod und Kraftverlust.

Verse 4

क्वाथैः कुष्ठञ्जयेत् सेव्यं चूर्णं नीलकुरुण्टजम् क्षिरेण मधुना वापि शतायुः खण्डदुग्धभुक्

Durch Abkochungen soll man Hautleiden überwinden. Das Pulver von Sevya (Vetiver) und Nīla-kuruṇṭaja, mit Milch oder mit Honig eingenommen, verleiht ein hundertjähriges Leben, besonders wenn man von Milch mit Zucker lebt.

Verse 5

मध्वाज्यशुण्ठीं संसेव्य पलं प्रातः समृद्युजित् बलीपलितजिज्जीवेन्माण्डकीचूर्णदुग्धपाः

Wer morgens regelmäßig ein Pala getrockneten Ingwer (śuṇṭhī), mit Honig und Ghee vermischt, einnimmt, überwindet—mit Wohlstand begabt—Falten und graues Haar und lebt voller Kraft; ebenso durch das Trinken von Milch, die mit Māṇḍakī-Pulver vermengt ist.

Verse 6

उच्चटामधुना कर्षं पयःपा मृत्युजिन्नरः मध्वाज्यैः पयसा वापि निर्गुण्डी रोगमृत्युजित्

Ein Mann, der Milch trinkt, vermischt mit einem Karṣa Uccaṭā und Honig, wird zum Bezwinger des Todes. Ebenso besiegt Nirguṇḍī, mit Honig und Ghee oder auch mit Milch eingenommen, Krankheit und Tod.

Verse 7

तैलमिति ञ पलाशतैलं कर्षैकं षण्मासं मधुना पिवेत् दुग्धभोजी पञ्चशती सहस्रायुर्भवेन्नरः

„Dies ist das Öl“, wisse: Man soll Palāśa-Öl in der Dosis eines karṣa zusammen mit Honig sechs Monate lang trinken; wer sich von Milch als Nahrung erhält, erlangt Kraft für fünfhundert Jahre und eine Lebensspanne bis zu tausend Jahren.

Verse 8

ज्योतिष्मतीपत्ररसं पयसा त्रिफलां पिवेत् मधुनाज्यन्ततस्तद्वत् शतावर्या रजः पलं

Man soll den Saft der Blätter von jyotiṣmatī zusammen mit Milch trinken und auch triphalā als Trank einnehmen. Dann ebenso, mit Honig und Ghee vermischt, soll man ein Pala-Maß des Pulvers von śatāvarī zu sich nehmen.

Verse 9

क्षौद्राज्यैः पयसा वापि निर्गुण्डी रोगमृत्युजित् पञ्चाङ्गं निम्बचूर्णस्य खदिरक्वाथभावितं

Nirguṇḍī, eingenommen entweder mit Honig und Ghee oder mit Milch, wird zum Bezwinger von Krankheit und (vorzeitigem) Tod. Ebenso dienen die fünf Teile des Neem-Baumes—mit Neem-Pulver verarbeitet und mit einem Sud aus Khadira durchtränkt—als kraftvolles Heilmittel.

Verse 10

कर्षं भृङ्गरसेनापि रोगजिच्चामरो भवेत् रुदन्तिकाज्यमधुभुक् दुग्धभोजी च मृत्युजित्

Schon durch die Einnahme eines karṣa zusammen mit Bhṛṅga-Saft wird man zum Bezwinger der Krankheiten und gelangt in einen Zustand ohne Altern. Wer rudantikā mit Ghee und Honig verzehrt und Milch als Nahrung nimmt, besiegt den Tod, das heißt, erlangt Langlebigkeit.

Verse 11

कर्षचूर्णं हरीतक्या भावितं भृङ्गराड्रसैः घृतेन मधुना सेव्य त्रिशतायुश् च रोगजित्

Ein karṣa-Maß Harītakī-Pulver, mit dem Saft von Bhṛṅgarāja durchtränkt, soll mit Ghee und Honig eingenommen werden; es verleiht eine Lebensspanne von dreihundert Jahren und besiegt Krankheiten.

Verse 12

वाराहिका भृङ्गरसं लोहचूर्णं शतावरी साज्यं कर्षं पञ्चशती कर्तचूर्णं शतावरी

Vārāhikā, der Saft von bhṛṅga (bhṛṅgarāja), Eisenpulver und śatāvarī—zusammen mit Ghee—sind in einer Dosis von einem karṣa anzuwenden; ebenso werden pañcaśatī und das Pulver von karta zusammen mit śatāvarī verordnet.

Verse 13

भावितं भृङ्गराजेन मध्वाज्यन्त्रिशती भवेत् ताम्रं मृतं सृततुल्यं गन्धकञ्च कुमारिका

Wird es wiederholt mit bhṛṅgarāja verrieben und durchtränkt, so wird es zu einer Zubereitung, die mit Honig und Ghee im Maß von „dreihundert“ einzunehmen ist. Kupfer wird „getötet“ (ordnungsgemäß kalziniert) und dem geläuterten Stoff gleich; ebenso Schwefel zusammen mit kumārikā (Aloe).

Verse 14

रसैर् विमृज्य द्वे गुञ्जे साज्यं पञ्चशताब्दवान् अश्वगन्धा पलं तैलं साज्यं खण्डं शताब्दवान्

Nachdem (die Substanz) mit ausgepressten Säften verrieben wurde, gelten zwei guñjā-Maße, mit Ghee eingenommen, als eine Langlebigkeitsrezeptur von „fünfhundert Jahren“. Ebenso ist aśvagandhā im Maß eines pala—zubereitet mit Öl, Ghee und Zucker—eine Langlebigkeitsrezeptur von „hundert Jahren“.

Verse 15

पलम्पुनर् नवाचूर्णं मध्वाज्यपयसा पिवम् अशोकचूर्णस्य पलं मध्वाज्यं पयसार्तिनुत्

Erneut trinke man ein pala frisches Arzneipulver, vermischt mit Honig, Ghee und Milch. Ebenso lindert ein pala Pulver aus der Rinde der aśoka, mit Honig und Ghee in Milch eingenommen, das Leiden (Schmerz oder Störung).

Verse 16

तिलस्य तैलं समधु नस्यात् कृष्णकचः शती कर्षमक्षं समध्वाज्यं शतायुः पयसा पिवन्

Sesamöl, mit Honig vermischt, soll als Nasentherapie (nasya) verabreicht werden; dadurch bleibt das Haar schwarz (ohne Ergrauen) und man lebt hundert Jahre. Ebenso wird man, wenn man mit Milch ein karṣa akṣa (vibhitaka) mit Honig und Ghee trinkt, zum Hundertjährigen.

Verse 17

रोगनुच्चामरो भवेदिति ञ साज्यं सर्वमिति ख ताम्रामृतमिति ख सुरतुस्यमिति ज , ञ च अभयं सगुडञ्चग्ध्वा घृतेन मधुरादिभिः दुग्धान्नभुक् कृष्णकेशो ऽरोगी पञ्चशताब्दवान्

Wer Abhayā (harītakī) zusammen mit Jaggery (Rohzucker) verzehrt, sie dann mit Ghee und der Gruppe süßer Substanzen einnimmt und sich von Milch-und-Reis ernährt, wird krankheitsfrei, schwarzhaarig und lebt fünfhundert Jahre. (Handschriftenvarianten: „Krankheit abwehrend“; „alles mit Ghee“; „Kupfer-Nektar“; „surā-tusya“.)

Verse 18

पलङ्कुष्माण्डिकाचूर्णं मध्वाज्यपयसा पिवन् मासं दुग्धान्नभोजी च सहस्रायुर्विरोगवान्

Wer einen Monat lang das Pulver von pala und kuṣmāṇḍikā, vermischt mit Honig, Ghee und Milch, trinkt und sich von Milch-und-Reis ernährt, wird krankheitsfrei und erlangt ein Lebensalter von tausend Jahren.

Verse 19

शालूकचूर्णं भृङ्गाज्यं समध्वाज्यं शताब्दकृत् कटुतुम्बीतैलनस्यं कर्षं शतद्वयाब्दवान्

Pulver von śālūka; mit bhṛṅga (bhr̥ṅgarāja) bereitetes Ghee, zusammen mit Honig und Ghee — soll ein Lebensalter von hundert Jahren fördern. Nasya (nasale Instillation) mit kaṭutumbī-Öl in der Dosis von einem karṣa soll ein Lebensalter von zweihundert Jahren verleihen.

Verse 20

त्रिफला पिप्पली शुण्ठी सेविता त्रिशताब्दकृत् शतावर्याः पूर्वयोगः सहस्रायुर्बलातिकृत्

Triphala, pippalī (Langer Pfeffer) und śuṇṭhī (getrockneter Ingwer), regelmäßig eingenommen, sollen die Wirkung von dreihundert Jahren (Lebenszeit) verleihen. Die zuvor genannte Zubereitung mit śatāvarī soll ein tausendjähriges Leben und außergewöhnliche Kraft schenken.

Verse 21

चित्रकेन तथा पुर्वस् तथा शुण्ठीविडङ्गतः लोहेन भृङ्गराजेन बलया निम्बपञ्चकैः

Ebenso wird (die Zubereitung) mit citraka und pūrva verbunden, ebenso mit śuṇṭhī (getrocknetem Ingwer) und viḍaṅga; mit einer Eisen-Zubereitung, mit bhṛṅgarāja, mit balā und mit den fünf Teilen des Neem.

Verse 22

खदिरेण च निर्गुण्ड्या कण्टकार्याथ वासकात् वर्षाभुवा तद्रसैर् वा भावितो वटिकाकृतः

Zubereitet mit khadira, nirguṇḍī, kaṇṭakārī und vāsaka; oder andernfalls mit den Säften von varṣābhū und jenen Kräutern verrieben und durchtränkt, wird es sodann zu Pillen (vaṭikā) geformt.

Verse 23

चूर्णङ्घृतैर् वा मधुना गुडाद्यैर् वारिणा तथा ॐ ह्रूं स इतिमन्त्रेण मन्त्रतो योगराजकः

Das zusammengesetzte Heilmittel namens Yogarājaka ist einzunehmen mit Pulver als Träger, oder mit Ghee, oder mit Honig, oder mit Jaggery und dergleichen, oder ebenso mit Wasser; wobei es rituell durch das Mantra „oṃ hrūṃ sa“ zu bevollmächtigen ist.

Verse 24

मृतसञ्जीवनीकल्पो रोगमृत्युञ्जयो भवेत् सुरासुरैश् च मुनिभिः सेविताः कल्पसागराः गजायुर्वेदं प्रोवाच पालकाप्ये ऽङ्गराजकं

Die Zubereitung namens Mṛtasañjīvanī wird zum «Wiederbeleber vom Tod» und erweist sich als Bezwinger von Krankheit und Tod. Die Kalpa-sāgaras, gleich Ozeanen medizinischer Verfahren und Rezepturen, werden von Göttern, Asuras und Weisen (muni) gepflegt. In dieser Überlieferung lehrte Pālakāpya die Gaja-āyurveda, die Heilkunde für Elefanten, dem König von Aṅga.