HomeUpanishadsYogatattvaVerse 30
Previous Verse
Next Verse

Verse 30

Yogatattva

प्रथमाभ्यासकाले तु विघ्नाः स्युः चतुरानन ।

आलस्यं कत्थनं धूर्तगोष्ठी मन्त्रादिसाधनम् ॥

धातुस्त्रीलौल्यकादीनि मृगतृष्णामयानि वै ।

ज्ञात्वा सुधीस्त्यजेत् सर्वान् विघ्नान् पुण्यप्रभावतः ॥३०–३१॥

प्रथम-अभ्यास-काले । तु । विघ्नाः । स्युः । चतुरानन ।

आलस्यम् । कत्थनम् । धूर्त-गोष्ठी । मन्त्र-आदि-साधनम् ।

धातुः । स्त्री-लौल्यक-आदीनि । मृग-तृष्णा-मयानि । वै ।

ज्ञात्वा । सु-धीः । त्यजेत् । सर्वान् । विघ्नान् । पुण्य-प्रभावतः ।

prathamābhyāsakāle tu vighnāḥ syuḥ caturānana |

ālasyaṃ katthanaṃ dhūrtagoṣṭhī mantrādisādhanam ||

dhātustrīlaulyakādīni mṛgatṛṣṇāmayāni vai |

jñātvā sudhīs tyajet sarvān vighnān puṇyaprabhāvataḥ ||30–31||

হে চতুরানন, প্রথম সাধনার কালে নানা বিঘ্ন ওঠে—আলস্য, আত্মপ্রশংসামূলক কথা, ধূর্তদের সঙ্গ, মন্ত্রাদি সাধনকে কেবল উপায়রূপে আঁকড়ে ধরা। ধাতু/ধনলালসা, নারীমোহ প্রভৃতি—সবই মৃগতৃষ্ণাজনিত বিভ্রম। এগুলি জেনে সুবুদ্ধি সাধক পুণ্যপ্রভাবে সকল বিঘ্ন ত্যাগ করুক।

But in the time of first practice, obstacles arise, O four-faced one: laziness, boastful talk, the company of rogues, the pursuit of mantras and the like as (mere) means; craving for minerals/metal (wealth), infatuation with women, and so on—indeed, (all) consisting of mirage-like delusion. Having understood (them), the wise-minded one should abandon all obstacles through the power of merit (right conduct).

Māyā/avidyā as distraction (vighna) obstructing sādhana; vairāgya (dispassion) as correctiveAtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka)