Amritnada
त्रिंशत्पर्वाङ्गुलः प्राणो यत्र प्राणः प्रतिष्ठितः । एष प्राण इति ख्यातो बाह्यप्राणस्य गोचरः ॥३३॥
त्रिंशत् । पर्व-अङ्गुलः । प्राणः । यत्र । प्राणः । प्रतिष्ठितः । एषः । प्राणः । इति । ख्यातः । बाह्य-प्राणस्य । गोचरः ॥
triṃśatparvāṅgulaḥ prāṇo yatra prāṇaḥ pratiṣṭhitaḥ | eṣa prāṇa iti khyāto bāhyaprāṇasya gocaraḥ ||33||
প্রাণের পরিমাপ ত্রিশ ‘পর্ব-অঙ্গুল’ বলা হয়েছে; যেখানে প্রাণ প্রতিষ্ঠিত। এটিই ‘প্রাণ’ নামে খ্যাত—বাহ্য শ্বাসের গতি-পরিসর।
Prāṇa is (measured as) thirty joints-and-fingers (i.e., a measure of length); where prāṇa is established—this is known as 'prāṇa', the range of the external breath.