Mantra 8
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda transmission)
Devata: Viśve Devāḥ (All-gods)
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि सु॒शर्मा॑ऽसि सुप्रतिष्ठा॒नो बृ॒हदु॑क्षाय॒ नम॑: । विश्वे॑भ्यस्त्वा दे॒वेभ्य॑ ए॒ष ते॒ योनि॒र्विश्वे॑भ्यस्त्वा दे॒वेभ्य॑: ।
Transliteration
upayā́magṛhīto ’si suśármā ’si supratiṣṭhā́no bṛhádukṣāya námaḥ | víśvebhyas tvā devébhya eṣá te yónir víśvebhyas tvā devébhyaḥ |
Translation
তুমি উপযাম দ্বারা গৃহীত; তুমি সু-শর্মা (কল্যাণকর আশ্রয়); তুমি সুপ্রতিষ্ঠান (দৃঢ় প্রতিষ্ঠিত)—বৃহদুক্ষ (মহান্ বৃষভ)কে নমস্কার। বিশ্বদেবদের জন্য তোমাকে—এটাই তোমার যোনি (আধার/গর্ভ); বিশ্বদেবদের জন্য তোমাকে!
Padapatha (Word Analysis)
उप-याम-गृहीतः असि । सु-शर्मा असि । सु-प्रतिष्ठानः । बृहत्-उक्षाय नमः । विश्वेभ्यः त्वा देवेभ्यः । एषः ते योनिः । विश्वेभ्यः त्वा देवेभ्यः ।
Word by Word
उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ (formula/portion)
उपयामगृहीतः:
विशेषणम् (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धे)
TypeAdjective
Rootउपयाम- (प्रातिपदिक) + √ग्रह् (गृहीत- क्त)
असिyou are
असि:
अख्यात (सम्बन्ध-क्रिया)
TypeVerb
Root√अस्
सुशर्मा(one) of good shelter/protection
सुशर्मा:
प्रथमा (सम्बोधन/विशेष्य-रूपेण)
TypeNoun
Rootसु-शर्मन् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
अख्यात (सम्बन्ध-क्रिया)
TypeVerb
Root√अस्
सुप्रतिष्ठानःwell-established; having a firm foundation
सुप्रतिष्ठानः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसु-प्रतिष्ठान (प्रातिपदिक)
बृहदुक्षायfor the great bull (mighty one)
बृहदुक्षाय:
सम्प्रदानम्
TypeNoun
Rootबृहद्-उक्षा (प्रातिपदिक; उक्षा = वृषभ/बलवान्)
नमःobeisance; homage
नमः:
कर्म (नमः-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
विश्वेभ्यःto all
विश्वेभ्यः:
सम्प्रदानम् (देवेभ्यः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदानम्
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ/निर्देशक
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
योनिःwomb; source; resting-place
योनिः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
विश्वेभ्यःto all
विश्वेभ्यः:
सम्प्रदानम् (देवेभ्यः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदानम्
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (All-gods)B
Bṛhadukṣa (Great Bull)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes