Mantra 35

Rishi: Yājñavalkya-tradition

Devata: Soma (with light/Agni-function imagery)

Chandas: Yajus (prose with svāhā closures)

Samhita Patha (Devanagari)

ज्योति॑रसि वि॒श्वरू॑पं॒ विश्वे॑षां दे॒वाना॑ᳪ स॒मित् । त्वᳪ सो॑म तनू॒कृद्भ्यो॒ द्वेषो॑भ्यो॒ऽन्यकृ॑तेभ्य उ॒रु य॒न्तासि॒ वरू॑थ॒ᳪ स्वाहा॑ जुषा॒णो अ॒प्तुराज्य॑स्य वेतु॒ स्वाहा॑

Transliteration

jyóti̍r asi vi̱śvárūpaṃ víśveṣāṃ devā́nāṃ samít | tváṃ soma tanū̱kṛ́dbhyo dvéṣobhyo ’nyá̱kṛtebhya uru yantā́si várūthaṃ svā́hā | juṣā̱ṇó aptu̱rā́jyasya vetu svā́hā

Translation

তুমি জ্যোতি, বিশ্বরূপ; সকল দেবতার সমিধা। হে সোম, দেহ-ক্ষয়কারীদের বিরুদ্ধে, দ্বেষের বিরুদ্ধে এবং পরের কর্মকারীদের (উৎপন্ন বাধা) বিরুদ্ধে তুমি বিস্তৃত রক্ষক ও আশ্রয়। স্বাহা! প্রসন্ন হয়ে গ্রহণ করে, আপ্তু-র রাজত্ব লাভ করুক। স্বাহা!

Padapatha (Word Analysis)

ज्योतिः॑ असि । वि॒श्व-रू॑पम् । विश्वे॑षाम् । दे॒वाना॑म् । स॒मित् । त्वम् । सोम । तनू॒-कृद्भ्यः॑ । द्वेषो॑भ्यः । अ॒न्य-कृ॑तेभ्यः । उ॒रु । य॒न्ता असि । वरू॑थम् । स्वाहा॑ । जुषा॒णः । अ॒प्तु-राज्य॑स्य । वेतु । स्वाहा॑ ।

Word by Word

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• विश्व-रूपम्: all-formed, of universal form
• विश्व-रूपम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विश्वरूप (प्रातिपदिक)

• विश्वेषाम्: of all
• विश्वेषाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• समित्: kindling-stick, fuel (for fire)
• समित्: Kartā (सम्बन्ध-विशेषणम्) / विधेय-नाम
• Type: Noun
• Root: समिध् (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• तनू-कृद्भ्यः: to/for (or: from) the body-makers, those who fashion the body
• तनू-कृद्भ्यः: Sampradāna (द्वेषः-अपाकरणे) / Apādāna (विभक्त्यर्थ-सम्भवः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: तनूकृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; कृ + कृत्)

• द्वेषोभ्यः: from hatreds, from hostile forces
• द्वेषोभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: द्वेष (प्रातिपदिक)

• अन्य-कृतेभ्यः: from those made by others, from alien-made (evils)
• अन्य-कृतेभ्यः: Apādāna
• Type: Adjective
• Root: अन्यकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; कृ + क्त)

• उरु: broad, wide, ample
• उरु: विशेषण (वरूथस्य)
• Type: Adjective
• Root: उरु (प्रातिपदिक)

• यन्ता: restrainer, controller
• यन्ता: Kartā (असि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: यन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; यम् + तृच्)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• वरूथम्: protection, shelter, defense
• वरूथम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वरूथ (प्रातिपदिक)

• स्वाहा: svāhā (ritual exclamation)
• स्वाहा: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/उद्गार)

• जुषाणः: accepting, being pleased
• जुषाणः: Kartā (वेतु इत्यस्य)
• Type: Participle
• Root: जुष् (धातु) → जुषाण (कृदन्त; शानच्)

• अप्तु: the active/efficient one (ap-tu), the accomplisher
• अप्तु: Kartā (जुषाणः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अप्तु (प्रातिपदिक)

• राज्यस्य: of sovereignty, of kingship
• राज्यस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)

• वेतु: may he obtain / may it come
• वेतु: —
• Type: Verb
• Root: विद्/वेत् (धातु; ‘to obtain/find/win’)

• स्वाहा: svāhā
• स्वाहा: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/उद्गार)

Entities Mentioned

• Soma
• Viśve Devāḥ (All Gods)
• Agni (as jyotis/samit function)