Mantra 35
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution of the Gāyatrī)
Devata: Savitṛ
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
तत्स॑वि॒तुर्वरे॑ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ यो न॑: प्रचो॒दया॑त्
Transliteration
tát savitúr váreṇyaṃ bhárgo devásya dhīmahi | dhíyo yó naḥ pracodáyāt
Translation
আমরা দেব সवিতৃ-এর পরম বরণীয় ভর্গ (দীপ্তি) ধ্যান করি; তিনি আমাদের ধী (বুদ্ধি/চেতনা) প্রেরণা দিন।
Padapatha (Word Analysis)
तत् । स॒वि॒तुः । वरे॑ण्यम् । भर्गः । देवस्य । धीमहि । धियः । यः । नः । प्रचोदयात् ।
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (ध्येय-वस्तु) / Viśeṣya (सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सवितुःof Savitṛ (the impeller/sun)
सवितुः:
सम्बन्ध (Genitive: ‘of’)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
वरेण्यम्most choice-worthy, excellent
वरेण्यम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवरेण्य (प्रातिपदिक; √वृ ‘to choose’ से)
भर्गःradiance, splendor
भर्गः:
Karma (ध्येय-वस्तु) / Viśeṣya
TypeNoun
Rootभर्ग (प्रातिपदिक)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (Genitive: ‘of’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
धीमहिwe meditate upon / we place (in mind)
धीमहि:
क्रिया (यजमान-समूहस्य कर्तृव्यापारः)
TypeVerb
Root√धा (धातु; वैदिके ‘धी’/‘ध्या’ अर्थे—धारण/ध्यान)
धियःthoughts, intellects
धियः:
Karma (प्रचोदयात् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (प्रचोदयात् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / our
नः:
Sampradāna (to us) / सम्बन्ध (our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रचोदयात्may he impel, may he inspire
प्रचोदयात्:
क्रिया; कर्ता = यः (सविता), कर्म = धियः
TypeVerb
Rootप्र + √चुद् (धातु)
Entities Mentioned
S
SavitṛRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes