Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Rishi: Agni-hymn tradition (general; not individually fixed here).
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (by pāda structure and diction)

अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौ॒: क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑: सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः

ákrandad agní stanáyan niva dyáuḥ kṣā́mā rerihat vīrúdhaḥ samáñjan | sadyó jajñānó ví hí iddhó akhyad ā́ rodasī bhānúnā bhāty antáḥ

অগ্নি গর্জন করল—যেন দ্যৌঃ (আকাশ) গর্জে উঠল। সে পৃথিবীকে লেহন করতে করতে, উদ্ভিদসমূহকে স্পর্শ করতে করতে, সর্বত্র নিজেকে বিস্তার করল। সদ্যোজাত, হ্যাঁ, প্রজ্বলিত হতেই সে প্রকাশিত হল; দুই লোকের মধ্যে সে অন্তরে অন্তরে নিজের ভানু (কিরণ) দ্বারা দীপ্ত হয়।

अक्रन्दत् । अग्निः । स्तनयन् । इव । द्यौः । क्षामा । रेरिहत् । वीरुधः । सम्-अञ्जन् । सद्यः । जज्ञानः । वि । हि । इद्धः । अख्यत् । आ । रोदसी । भानुना । भाति । अन्तः

अक्रन्दत्cried out, roared
अक्रन्दत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootक्रन्द्
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि
स्तनयन्thundering
स्तनयन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootस्तनय्
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्यौःthe sky
द्यौः:
उपमान (उपमा-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्यौ (दिव्)
क्षामाthe earth, ground
क्षामा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootक्षामा
रेरिहत्licked, swept/ran over
रेरिहत्:
Kriyā (अनुक्रिया)
TypeVerb
Rootरिह् (रीह्/रिह्)
वीरुधःplants, vegetation
वीरुधः:
कर्म
TypeNoun
Rootवीरुध्
समञ्जन्they anointed/smeared together
समञ्जन्:
Kriyā (अनुक्रिया)
TypeVerb
Rootअञ्ज्
सद्यःimmediately
सद्यः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसद्यः
जज्ञानःnewly born
जज्ञानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootजन्
विapart, forth (intensifier)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
हीम्indeed, surely
हीम्:
TypeIndeclinable
Rootहि + इम् (निपातसमूहः)
इद्धःkindled, blazing
इद्धः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootइन्ध् → इद्ध
अख्यत्he made manifest, revealed
अख्यत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootख्या
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म
TypeNoun
Rootरोदसी (द्वन्द्व-प्रातिपदिकम्: रोदस्)
भानुनाwith (his) radiance
भानुना:
करण
TypeNoun
Rootभानु
भातिshines
भाति:
Kriyā (वाक्यसमापनक्रिया)
TypeVerb
Rootभा
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
अधिकरण (स्थानवाचक)
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
A
Agni
D
Dyauḥ (Heaven)
P
Pṛthivī/Kṣāmā (Earth)
O
Oṣadhayaḥ/Vīrudhaḥ (Plants)