Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 51
Rishi: Iḍā/Agni liturgical tradition (ṛṣi not explicitly rubricated in VS)
Devata: Agni (with Iḍā as ritual power/portion)
Chandas: Triṣṭubh (probable RV-derived cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
इडा॑मग्ने पुरु॒दᳪस॑ᳪ स॒निं गोः श॑श्वत्त॒मᳪ हव॑मानाय साध । स्यान्न॑ः सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावाग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू॑त्व॒स्मे ॥
Transliteration
iḍā́m agne purudáṃsaṃ saníṃ góḥ śaśvattamáṃ havamānā́ya sādha | syān naḥ sū́nus tánayo vijā́vāgne sā́ te sumatír bhūtv asmē ||
Translation
হে অগ্নে! বহুবিধ ফলদায়িনী ইডাকে—গো-সম্পদের লাভ, যা সর্বদা স্থির ও চিরস্থায়ী—হবনকারীর জন্য সিদ্ধ কর। হে অগ্নে! আমাদের জন্য পুত্র—সূনু, তনয়—বহু-সন্তানসমৃদ্ধ হোক; এবং তোমার সেই সুমতি আমাদের প্রতি হোক।
Padapatha (Word Analysis)
इडाम् । अग्ने । पुरु-दंसम् । सनिम् । गोः । शश्वत्-तमम् । हवमानाय । साध । स्यात् । नः । सूनुः । तनयः । विजावा । अग्ने । सा । ते । सुमतिः । भूत्व् । अस्मे ।
Word by Word
इडाम्इडा-आहुति/इळा (oblation named Iḍā)
इडाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक) / इळा
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरुदंसम्rich in wondrous deeds / of many feats
पुरुदंसम्:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootपुरुदंस (प्रातिपदिक; पुरु + दंस)
सनिम्gain, acquisition, winning
सनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसनि (प्रातिपदिक)
गोःof a cow / of cattle
गोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
शश्वत्तमम्most enduring, ever-lasting
शश्वत्तमम्:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootशश्वत्तम (प्रातिपदिक; शश्वत् + तमप्)
हवमानायto the one who is invoking (you)
हवमानाय:
सम्प्रदान
TypeParticiple
Root√ह्वे (ह्वा) → हवमान (शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त)
साधaccomplish; grant; make (it) succeed
साध:
क्रिया
TypeVerb
Root√साध्
स्यात्may there be
स्यात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस्
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सूनुःson
सूनुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
तनयःoffspring, child
तनयः:
कर्तृ (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
विजावाswift/active, vigorous
विजावा:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootविजाव (प्रातिपदिक; वि + जाव)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
साthat (she/it)
सा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सुमतिःgood thought; favor; benevolence
सुमतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसुमति (प्रातिपदिक)
भूतुlet it be
भूतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू
अस्मेfor us
अस्मे:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
A
AgniI
IḍāRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes