Mantra 35
Rishi: Yajus-formula within Vājasaneyin usage (source ultimately Ṛgvedic/ritual diction).
Devata: Āpaḥ (Waters)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
आपो॑ देवी॒ः प्रति॑ गृभ्णीत॒ भस्मै॒तत्स्यो॒ने कृ॑णुध्वᳪ सुर॒भा उ॑ लो॒के । तस्मै॑ नमन्तां॒ जन॑यः सु॒पत्नी॑र्मा॒तेव॑ पु॒त्रं बि॑भृता॒प्स्वे॒नत्
Transliteration
ā́po devī́ḥ práti gṛbhṇīta bhásmaitát syóne kṛṇudhvaṃ surábhā u loké | tásmai namantāṃ jánayaḥ su-pátnīr mā́teva putráṃ bíbhratāpsv ènát
Translation
হে দেবী আপঃ! এই ভস্ম গ্রহণ করো; একে তোমাদের সুয়োনে (কল্যাণকর আসনে) স্থাপন করো, যাতে এটি লোকের মধ্যে সুরভি (সুগন্ধিত) হয়। এর প্রতি জননীরা—সুপত্নী মাতৃগণ—নম্র হোক; এবং আপ্সু (জলে) একে ধারণ করুক, যেমন মা পুত্রকে ধারণ করে।
Padapatha (Word Analysis)
आपः । देवीः । प्रति । गृभ्णीत । भस्म । एतत् । स्योनॆ । कृणुध्वम् । सुरभाः । उ । लोके । तस्मै । नमन्ताम् । जनयः । सु-पत्न्यः । माता-इव । पुत्रम् । बिभ्रत । अप्सु । एनत्
Word by Word
आपःO waters
आपः:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ (स्तुत्य-कर्तृ)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → आप्-
देवीःO goddesses
देवीः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards; in response
प्रति:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रति
गृभ्णीतtake; grasp
गृभ्णीत:
क्रिया
TypeVerb
Rootग्रह् (गृभ्) — धातु
भस्मash
भस्म:
कर्म
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
एतत्this
एतत्:
कर्म (भस्म इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्योनेin a kindly/pleasant (place)
स्योने:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootस्योन (प्रातिपदिक; ‘शिव/सुखद/मृदु’)
कृणुध्वम्make; render
कृणुध्वम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (करणे) — धातु
सुरभाःfragrant
सुरभाः:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसुरभि (प्रातिपदिक)
उindeed; also
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ
लोकेin the world
लोके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
तस्मैto him/for him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नमन्ताम्let (them) bow
नमन्ताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनम् (प्रणामे) — धातु
जनयःwomen; mothers
जनयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजनय् (प्रातिपदिक; ‘स्त्री/जननी’)
सुपत्नीःgood wives
सुपत्नीः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootसुपत्नी (प्रातिपदिक)
माताऽइवlike a mother
माताऽइव:
उपमान (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeNoun + Indeclinable
Rootमातृ (प्रातिपदिक) + इव
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
बिभ्रताःbearing; holding
बिभ्रताः:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Rootभृ (धारणे) — धातु
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → आप्-
एनत्this (one/thing)
एनत्:
कर्म (बिभ्रताः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; वैदिक रूप ‘एनद्/एनत्’)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Divine Waters)A
Agni (implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes