Shukla Yajur Veda — Adhyaya 10, Mantra 25
Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda attribution for this corpus)
Devata: Indra (explicit), with functional invocation of Āyus/Varcas/Ūrj as powers
Chandas: Mixed/prose-yajus (yajur-formula with embedded metrical cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
इय॑द॒स्यायु॑र॒स्यायु॒र्मयि॑ धेहि॒ युङ्ङ॑सि॒ वर्चो॑ऽसि॒ वर्चो॒ मयि॑ धे॒ह्यूर्ग॒स्यूर्जं॒ मयि॑ धेहि ।। इन्द्र॑स्य वां वीर्य॒कृतो॑ बा॒हू अ॑भ्यु॒पाव॑हरामि
Transliteration
íyad asyā́yuḥ | asyā́yur máyi dhehi | yúṅṅ asi | várco ’si | várco máyi dhehi | ū́rg asy ūrjáṃ máyi dhehi || índrasya vāṃ vīrya-kṛ́to bāhū́ abhyùpā́vaharāmi
Translation
এর যতটুকু আয়ু—তার আয়ু আমার মধ্যে স্থাপন কর। তুমি যুঙ্ঙসি (যোজন/সংযোজন-শক্তি); তুমি বর্চস্ (দীপ্তি/তেজ)—সে বর্চস্ আমার মধ্যে স্থাপন কর। এর ঊর্জস্ (রস/বল)—সে ঊর্জ আমার মধ্যে স্থাপন কর॥ ইন্দ্রের বীর্য সাধনকারী এই দুই বাহু—আমি এগুলি তুলে নিজের কাছে আনছি।
Padapatha (Word Analysis)
इयत् । अस्य । आयुः । अस्य । आयुः । मयि । धेहि । युङ्ङसि । वर्चः । असि । वर्चः । मयि । धेहि । ऊर्गस्य । ऊर्जम् । मयि । धेहि । इन्द्रस्य । वाम् । वीर्य-कृतः । बाहू इति । अभि-उप-आवहरामि
Word by Word
इयत्this much; so much
इयत्:
Karma (प्रमाण/परिमाण-विशेषणम्) / (सन्दर्भानुसार) विशेषणम्
TypePronoun/Adjective
Rootइयत् (प्रातिपदिक)
अस्यof this; of him/it
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive) / Adhikaraṇa-संबन्धः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयुःlife; lifespan
आयुः:
Kartā (वाक्ये ‘धेहि’ इत्यस्य कर्म-रूपेणापि प्रयुज्यते; अत्र नामरूपेण) / विषयः
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootइदम्
आयुःlife
आयुः:
विषयः (पुनरुक्त्या बलम्)
TypeNoun
Rootआयुस्
मयिin me
मयि:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
धेहिplace; establish
धेहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (डुधाञ् धारण-पोषणयोः)
युङ्ङसि(you) are the yoking/union (power)
युङ्ङसि:
Kartā/विषयः (असि इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootयुङ्ङस् (प्रातिपदिक; ‘युङ्’/‘युज्’ सम्बन्धि—युग्म/योजन-भावः)
वर्चःsplendour; radiance
वर्चः:
Kartā/विषयः (असि)
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (भू)
वर्चःsplendour
वर्चः:
Karma (धेहि इत्यस्य) / विषयः
TypeNoun
Rootवर्चस्
मयिin me
मयि:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootअहम्
धेहिplace
धेहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा
ऊर्गस्यof strength/nourishment
ऊर्गस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्ग् (प्रातिपदिक ‘ऊर्ज्’ = बल/पोषण)
ऊर्जम्strength; nourishment
ऊर्जम्:
Karma (धेहि)
TypeNoun
Rootऊर्ज् (प्रातिपदिक)
मयिin me
मयि:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootअहम्
धेहिplace
धेहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वाम्of you two; you two
वाम्:
सम्बन्ध (Genitive) / (सन्दर्भानुसार) कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वीर्यकृतःmaking/producing valour; strength-producing
वीर्यकृतः:
विशेषणम्
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootवीर्य-कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; कृत् = √कृ)
बाहूtwo arms
बाहू:
Karma (अभ्युपावहरामि—‘I bring/put on the two arms’) / विषयः
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
अभिtowards; upon
अभि:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootअभि
उपnear; up to
उप:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootउप
आunto; completely
आ:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootआ
वहरामिI carry; I bring
वहरामि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (वह प्रापणे/नयने)
Entities Mentioned
I
IndraĀ
Āyus (Life/Longevity)V
Varcas (Lustre/Splendour)Ū
Ūrj (Sap/Strength)Y
Yoking-power (Yungsi)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes